13 تا 30 آذر

 

۱۳ آذر - روز بیمه

روز جهانی معلولان ( 3 Dezember )
*

۱۵ آذر - روز حسابدار
۱۵ آذر – غلامرضا بروسان ( تولد ۲۲ آذر ۱۳۵۲ در مشهد – درگذشت ۱۵ آذر ۱۳۹۰ ) شاعر و برگزیده جایزه شعر نیما وجایزه شعر خبرنگاران -  بروسان به همراه همسر شاعرش الهام اسلامی و دخترش لیلا در سانحهٔ رانندگی در جاده قوچان، در ۱۴ آذرماه ۱۳۹۰، در سن ۳۸ سالگی؛ درگذشت.
۱۵ آذر – الهام اسلامی (همسر غلامرضا بروسان  ) شاعر مشهدی که در تصادف رانندگی همراه همسر و فرزندش درگذشت.
*
16 آذر - روز دانشجو
۱۶ آذر – جواد معروفی ( تولد ۱۲۹۱ در تهران - درگذشت۱۶ آذر۱۳۷۲ در تهران ) آهنگساز و نوازندۀ معروف ایرانی بود.
۱۶ آذر –  منوچهر نوذری ( تولد ۱۰ اردیبهشت ۱۳۱۵ در قزوین – درگذشت ۱۶ آذر ۱۳۸۴ در تهران ) اولین کسی بود که بر صفحه تلویزیون ظاهر شد.
۱۶ آذر –  دکتر رضا برادران  پزشک معروف کودکان تبریز در روز شانزدهم آذر ۱۳۹۶در سن 86 سالگی در بیمارستان ولی عصر تبریز درگذشت. وی استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی تبریز و فارغ التحصیل دانشگاه های فرانسه بود.
۱۶ آذر –  سقوط بهمن در اشترانکوه در تاریخ ۱۶ آذر ۱۳۹۶موجب جان باختن ۹ کوهنورد ایرانی شد.
۱۶ آذر –  عیسی صدیق ( تولد ۲۸ خرداد ۱۲۷۳ تهران – درگذشت ۱۶ آذر ۱۳۵۷ تهران ) ادیب و نویسنده و سومین رئیس دانشگاه تهران بود. او در شورای فرهنگی سلطنتی، شورای فرهنگی انجمن ایران و انگلیس، هیأت مدیره انجمن فرهنگی ایران و آمریکا، انجمن آثار ملی و سازمان پرورش افکار عضور بود. صدیق در سال ۱۳۵۰ به عنوان استاد ممتاز دانشگاه تهران شناخته شد. او در سال ۱۳۲۸ در اولین دوره مجلس سنا به عضویت مجلس سنا درآمد. پنج دوره سناتور انتخابی تهران بود.
۱۶ آذر- هوشنگ پزشک نیا – ( تولد۵ مرداد ۱۲۹۶ – درگذشت۱۶ آذر ۱۳۵۱ در تهران )
نقاش تصویرهای تنهایی، فراموشی و پریشانی و طراحی جسور بود که با خط‌های شکسته، سریع و زاویه‌دار با رنگ‌های تیره در دهه چهل توانست چند نمایشگاه موفق در پاریس و لندن برپا کند. در آثار او هویت ایرانی بیشتر به چشم می‌آید و مضمون آثارش تحت تأثیر مردم تهی‌دست است که با شیوه قدیمی صبورانه زندگی را تحمل می‌کنند.
 *
17 آذر – علی رضا جباری – متولد 1323 در شیراز . نویسنده و مترجم، شاعر، عضو کانون نویسندگان ایران 17 آذرماه 1399 به علت ابتلا به بیماری کرونا درگذشت. ( از ترجمه های او اوالونا نوشته ایزابل آلنده – آبی ترین چشم – سرود سلیمان دو کتاب به نویسندگی تونی موریسون )
*
۱۸آذر– محمد جعفر پوینده – او در 17 خرداد 1333 در اشکذر استان یزد به دنیا آمد. پوینده نویسنده و مترجم و جامعه شناس ایرانی و از فعالترین اعضای کانون نویسندگان ایران بود . او هشتم آذر 1377 از خانه خارج و 18 آذر 1377 جسدش در تهران پیدا شد.
۱۸آذر – فرامرز پایور ( تولد ۲۱ بهمن ۱۳۱۱ – درگذشت ۱۸ آذر۱۳۸۸ ) آهنگساز ، موسیقی دان ، ردیف دان ، نوازندۀ سنتور و یکی از افراد تاثیرگذار در موسیقی ایرانی بود.
۱۸ آذر – میرزا حسن تبریزی معروف به حسن رشدیه ( تولد ۱۳ تیر ۱۲۳۰ در تبریز- درگذشت ۱۸ آذر ۱۳۲۳ در شهر قم ) از پیشگامان نهضا فرهنگی ایران ، نخستین موسس مدارس جدید در تبریز و دومین مدرسه در تهران بعد از دارالفنون بود. او پدر فرهنگ جدید ایران است.
۱۸ آذر – سید قاسم موسوی قهار ( متولد 1327 در خمین – درگذشت 18 آذرماه 1398 در تهران ) او مداح و دعاخوان و شاعر و مناجات خوان ایرانی بود. اولین دعای سحر را که مشهورترین و محبوبترین اجرایش بود، بعد از انقلاب اسلامی خواند.
18 آذر – علی سردار افخمی  - متولد1308 در تهران معمار پیشرو ایرانی ( از کارهای معروف او، ساختمان تئاتر شهر، ساختمان مجلس شورای اسلام ، طراحی ساختمان جدید مجلس و قبرستان صادق هدایت در گورستان پرلاشز) او در 18 آذر 1399 به علت کهن سالی در پاریس درگذشت.
*
۱۹ آذر -  احمدرضا دالوند – ( تولد سال 1337 - درگذشت دوشنبه ۱۹ آذر1397 مصادف با 10 دسامبر 2018 در تهران ) او طراح و گرافیست نشریات پرتیراژی مثل دنیای سخن، ایران فردا، آدینه، روزنامه شهروند و جامعه و شرق بود.
19 آذر – محمد یزدی روحانی شیعه و سیاستمدار ایرانی دهم تیرماه 1310در اصفهان به دنیا آمد. او مدتی رئیس قوّۀ قضائیّه بود. نامبرده 19 آذر 1399 به علت کهولت سن  در تهران درگذشت.
 *
۲۰ آذر -  ابوالحسن صدیقی ( تولد سال ۱۲۷۳ – درگذشت ۲۰ آذر۱۳۷۴ تهران ) نقاش و مجسمه ساز ایرانی بود. از کارهای بسیار خوب او تندیس فردوسی ، خیام ،  بوعلی سینا . او شاگرد کمال الملک بود.
۲۰ آذر -  احمد منزوی-  در سال 1304 در شهر سامرا به دنیا آمد. او نویسنده و محقق در علوم اسلامی بود. در سال 1385 جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی را دریافت کرد. او در 20 آذرماه 1394 درگذشت.
*
21 آذر – روز جهانی کوهنوردی ( 11 دسامبر )
21 آذر- احمد شاملو (  تولد21 آذر سال 1304- درگذشت 2 مرداد 1379 )
21 آذر – ایرج دانائی فر ( تولد 20 اسفند 1329 -  در تهران – درگذشت 21 آذرماه 1397 در شیراز ) یکی از بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران و فرزند علی دانائی فر ( بنیانگذار تیم ملی فوتبال ایران ) بود.
*
22 آذر – نزهت امیری - نخستین بانوی رهبر ارکستر در تاریخ 22 آذرماه 1339 در شهر اهواز به دنیا آمد.
22 آذر – روح الله زم – در تاریخ 5 مرداد 1357 شهر ری به دنیا آمد. او خبرنگار و فعال سیاسی موسس کانال خبری سیاسی آمد نیوز بود. او در فرانسه زندگی می کرد و هنگام سفر به عراق دستگیر و به ایران برده شد. بعد از مصاحبۀ اعترافی تلویزیون، در تاریخ 22 آذر 1399 اعدام شد.
*
۲۳ آذر -  ناصر حجازی، (تولد ۲۳ آذر  ۱۳۲۸  در تهران – درگذشت ۲ خرداد ۱۳۹۰ در تهران ) دروازه‌بان اسطوره‌ای باشگاه استقلال و تیم ملی ایران است.
۲۳ آذر – حمید رقائی ( متولد ۱۹ آذر ۱۳۱۰ – درگذشت ۲۳ آذر ۱۳۶۶ درتهران ) شاعر و فعال سیاسی و استاد دانشگاه با تخلص « رها » سرایندۀ شعر معروف مرا ببوس
*

۲۵ آذر - روز پژوهش
*

۲۶ آذر - روز حمل و نقل
*

۲۷ آذر -  جعفر والی (۲۷ آذر / 18 دسامبر) بازیگر و کارگردان ایرانی در سن 83 سالگی درگذشت.
27 آذر – روز جهانی مهاجران ( 18 دسامبر )
*
۲۹ آذر – ابوالحسن صبا ( تولد 14فروردین 1281 در تهران – درگذشت 29 آذر1336 در تهران ) استاد موسیقی ایرانی ، نوازنده و آهنگساز برجسته ایرانی بود. 
۲۹ آذر -  آیت الله حسین علی منتظری ( تولد30 شهریور 1301 در نجف آباد – درگذشت 29 آذر 1388 در قم ) او مرجع تقلید و قائم مقام ولایت فقیه حکومت جمهوری اسلامی بود که به دستور آیت الله خمینی از مقام خود عزل شد و در حس خانگی درگذشت.
*

30 آذر - جشن شب یلدا
30 آذر- نادر شاه افشار (تولد 1067 هجری شمسی – قتل 1126 هجری شمسی در قوچان) که پیش از پادشاهی نادر قلی خوانده می‌شد، ملقب به تهماسب‌ قلی خان ازایل افشار خراسان بود. او از مشهورترین پادشاهان ایران و ابنیانگذار دودمان افشار بود.  نادرشاه  افغانها را سرکوب و عثمانی ها و روس ها را از ایران بیرون کرد.
30 آذر - جلیل ضیاپور - پدر نقاشی مدرن ایران - ( تولد 5 آبان 1299 - در گذشت 30 آذر 1378 ) نقاش و استاد دانشگاه ، پژوهشگر و مولف ایرانی 

 

 

یازده و دوازده آذر

 

11 آذر – میرزا کوچک خان جنگلی اسم اصلی ( یونس استاد سرایی ) متولد سال 1275 در رشت مبارز انقلاب مشروطیت و رهبر جنبش جنگلی بود. وی در تاریخ یازدهم آذرماه سال 1300در ارتفاعات طالش از شدت سرما درگذشت.
11  آذر – ازبرعلی حاجوی معروف به ریزعلی خواجوی و دهقان فداکار درگذشت 11 آذر 1396 در بیمارستان امام رضای تبریز  
حسین توشه - درگذشت 11 آذر 1403 - بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون
*

12 آذر - تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
12 آذر - غلامحسین صدیقی ( تولد12 آذر 1284 در تهران – درگذشت  29 اردیبهشت 1371 در تهران )  استاد دانشگاه تهران ، وزر پست و تلگراف ، نایب نخست وزیر در دولت مصدق بود. او از آورندگان دانش اجتماعی به ایران بود.
12 آذر – صدرالدین الهی – دوزادهم آذرماه 1313 در تهران به دنیا آمد. او نویسنده و یکی از بانیان روزنامه نگاری نوین ایران و گزارشگر بسیار ماهری بود. او در تاریخ 8 دی ماه 1400 در سانفرانسیسکو درگذشت.
۱۲ آذر – کوروش یغمائی  متولد 12 آذر 1325 در شاهرود - خواننده ، آهنگساز و نوازنده ایرانی و بنیانگذار موسیقی راک ایران است.
12 آذر – فرناز قاضی زاده - متولد 12 آذر 1353 - روزنامه نگار ، وبلاک نویس و یکی از مجریان برنامه تلویزیونی بی بی سی فارسی است.
12 آذر – بهرام صادقی متولد 15 دی 1315 در نجف آباد – درگذشت 12 آذر 1363در تهران )  - نویسنده معاصر ایرانی بود. از نوشته های او ( سنگر – قمقمه های خالی – ماکوت )
12 آذر – محمّد مختاری (متولد اول اردیبهشت 1321 در مشهد – درگذشت12 آذر1377 در تهران ) نویسنده ، مترجم و شاعر ایرانی بود. دوازدهم آذر از خانه خارج و دیگر برنگشت.
12 آذر – محمّد ملکی – نویسنده و فعال حقوق بشر 20 تیرماه 1312 در تهران متولد شد.او اولّین رئیس دانشگاه تهران بعد از انقلاب 1357 بود. به علت مخالفت و انتقاد از بسته شدن دانشگاه دستگیر و پنج سال زندانی شد. او بارها زندانی شد. در 12 آذرماه 1399 به علت کهولت سن در سن 87 سالگی در گذشت.
*

یک الی 10 آذر

آذر ماه هجری شمسی 

1 آذر - آذر جشن
۱ آذر - داریوش فروهر و همسرش پروانه فروهر  ( 1 آذر 1377 ) به قتل رسیدند.  
*
2 آذر – سلیم مؤذن زاده اردبیلی ( 2 آذر 1395 ) نوحه خوان معروف ایرانی بود. 
۲ آذر – دکتر علی شریعتی (۲ آذر ۱۳۱۲ روستای کاهک سبزوار به دنیا آمد. ) فیلسوف ، تاریخ شناس ، نویسنده ، جامعه شناس و پژوهشگر دینی اریانی بود.
2 آذر – پرویز شهریاری – دوم آذرماه 1305 در کرمان به دنیا آمد. او ریاضی دان ، مترجم ، نویسنده و روزنامه نگار ایرانی بود. وی در تاریخ 22 اردیبهشت 1391 در تهران درگذشت.
2 آذر – چنگیز جلیل وند – دوبلور، هنرپیشه ، مدیر دوبلاژ بود. مشهورترین گویندگی های او حبف زدن به جای مارلون براندو، ریچارد برتون، جانی دپ، پیتراوتول، برت لنسکتر، کلینت ایستود، دین مارتین، لیام نیسون و... در فیلم های سینمایی به جای فردین، ملک مطیعی، بهروز وثوقی، ایرج قادری، سعید راد حرف می زد.چنگیز جلیلوند در 2 آذر 1399 در اثر ابتلا به کرونا در تهران درگذشت.

*
3 آذر - موسوی اردبیلی ( 3 آذر 1395) در سن 90 سالگی درگذشت.
*
4 آذر – علی اکبر سعیدی سیرجانی ( 4 آذر  ۱۳۷۳ در تهران درگذشت)  نویسنده ، پژوهشگر و شاعر و منتقد سیاسی ایرانی بود.
4 آذر – مبرزا جبار عسکرزاده معروف به جبار باغچه بان ( درگذشت 4 آذر 1345 درگذشت ) بنیانگذار نخستین کودکستان و مدرسه کر و لالها در تبریز بود. او نخستین نویسنده و ناشر کتاب های کودکان در ایران است.
4 آذر – بمباران هوائی اندیمشک (4 آذر 1365) ارتش عراق در این تاریخ شهر اندیمشک واقع در استان خوزستان را مورد حمله هوائی قرار داد. این حمله ، طولانی ترین حمله هوائی بعد از جنگ جهانی دوم و مرگبارترین حمله هوائی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق به شمار می رود.
4 آذر – کامبوزیا پرتوی – بازیگر ، فیلم نامه نویس وکارگردان  او مبتلا به کرونا شد. اما علت اصلی درگذشت وی سکته مغزی بود. کامبوزیا در 4 آذر 1399 در تهران درگذشت.
*

5 آذر - روز بسیج مستضعفان  - روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان ( 25 نوامبر )  
5 آذر - قطار مسافربری که پنجشنبه چهارم آذر 1395 ساعت 11.50 از ایستگاه تبریز به سمت مشهد حرکت کرده بود، ساعت 7 .48 صبح جمعه پنجم آذر در ایستگاه هفت خوان در محل راه آهن شمال شرق کشور دچار حادثه و آتش سوزی شد.
در پی برخورد دو قطار در بامداد جمعه (۵ آذر) در نزدیکی شاهرود دست‌ کم 8 نفر کشته و 15 تن مجروح شدند. تعدادی از واگن‌ها از ریل خارج و دو واگن نیز طمعه حریق شد. درباره جزییات این سانحه هنوز گزارشی انتشار نیافته است.
5 آذر – مرتضی ممیز ( 5 آذر 1384  درگذشت ) طراح گرافیک ، و استاد دانشگاه ایرانی بود. او معروف به پدر هنر گرافیک ایران است.
5 آذر – علی حسین بیات زرندی مطلق معروف به بابک بیات (5 آذر 1385 درگذشت ) آهنگساز ، نوازنده ایرانی بود.
*
6 آذر – علی رضا رضایی ( 6 آذر 1397 درگذشت در لیل فرانسه) نویسنده ، کارگردان و ظنز نویس ایرانی بود که به علت سکته قلبی درگذشت.
6 آذر – جمشید مشایخی در ششم آذرماه سال 1313 در تهران به دنیا آمد. وی هنرپیشه سینما و تئاتر و تلویزیون بود. او برگزیده ششمین دورۀ همایش چهره های ماندگار بود. جمشید مشایخی در تاریخ 13 فروردین 1398 به علت بیماری درگذشت. یکی از تماشاخانه های تئاتر خاوران در تهران به اسم اوست.
*

7 آذر - روز نیروی دریایی
7 آذر -  حمید مصدق (7 آذر 1377 درگذشت ) شاعر و حقوقدان ایرانی بود.
7 آذر – پرویز پورحسینی – بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون در 20 شهریور 1320  در تهران به دنیا آمد. او یکی از بهترین بازیگران ایرانی بود.در اثر ابتلا به کرونا در 7 آذر 1399 در تهران درگذشت.
7 آذر – محسن فخری زاده – متولد سال 1336 در قم است. او دانشمند انرژی هسته ای و استاد دانشگاه و شخصیت اصلی برنامه هسته ای و یکی از پنج شخصیت ایرانی بود که در لیسته 500 نفره قدرتمند ترین افراد جهان از سوی نشریه فالن پالیستی امریکا بود. فخری زاد در 7 آذر 1399 در آبسرد دماوند( استان مرکزی ) ترور و کشته شد.

*

8 آذر - حمله به سفارت بریتانیا در تهران (۸ آذر ۱۳۹۰ ) در این روز عده ای به سفارت بریتانیا در تهران حمله کرده و پرچم آن را پایین آورده و پرچم ایران را به جایش نصب کردند. آنها بعضی از مدارک را از پنجره به پایین پرتاب کردند.
*

9 آذر - آذر روز، جشن آذرگان
9 آذر – حبیب الله چایچیان متخلص به حسان ( تولد سال 1302 در تبریز – درگذشت 9 آذر 1396 در تهران ) شاعر ایرانی که اشعارش در حوزه مذهبی و دینی است.
۹ آذر -  طاهر احمدزاده اولین استاندار استان خراسان پس از انقلاب اسلامی ( تولد سال 1300 در شهر مشهد – درگذشت 9 آذر 1396 در تهران ) دو پسر او در زمان پهلوی و یک پسرش در سال 1360 اعدام شدند. او فعال سیاسی و از فعالان جنبش ملی شدن نفت بود.
*

10 آذر - روز مجلس
10 آذر - زمین‌لرزه با شدت ۶٫۱ ریشتر صبح روز جمعه ۱۰آذر ۱۳۹۶ در نزدیکی روستای هجدک در شهرستان راور واقع در استان کرمان به وقوع پیوست. در این زمین لرزه حدود پنجاه و یک نفر مجروح و به خانه های زیادی آسیب رسید.
10 آذر - ابراهیم آشتیانی ( تولد ۱۰ آذر ۱۳۲۵در تهران – درگذشت  ۲ آبان ۱۳۹۶ دز تهران ) بازیگر و مربی فوتبال بازنشسته ایرانی بود . مرد سال فوتبال ایران در سال  ۱۳۵۰ خورشیدی - بهترین بازیکن جام ملتهای آسیا در سال ۱۹۷۶ میلادی
10 آذر - ابوالفضل زرویی نصرآباد ( تولد ۱۵ اردیبهشت ۱۳۴۸ در تهران – درگذشت ۱۰ آذر ۱۳۹۷ احمدآباد مستوفی ) شاعر و طنزپرداز و پژوهشگر ایرانی بود. او با اسم‌های مستعارِ «ملانصرالدین»، «چغندر میرزا»، «ننه قمر»، «کلثوم ننه»، «آمیز مَمتقی»، «میرزا یحیی»، و «عَبدُل» در نشریاتی مانند زن ، انتخاب ، کیهان ورزشی و غیره طنز می نوشت.

مرتضی پاشائی

مرتضی پاشائی 20 مرداد 1363 در تهران به دنیا آمد. او آذرماه 1392 به تشخیص پزشکان مبتلا به سرطان معده شد.  سرانجام آذر ماه 1393 دار فانی را وداع گفت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.