یازدمین ماه از سال شمسی - بهمن ماه

11 – بهمن ماه

اول بهمن - زادروز فردوسی
اول بهمن 1341 - فریبا وفی در شهر تبریز متولد شد. رمان‌نویس و نویسنده داستان کوتاه ایرانی است. رمان‌های پرنده من و رؤیای تبت از آثار وی، برندهٔ چند جایزهٔ ادبی معتبر در ایران شده‌اند. داستان‌هایی از او به زبان‌های روسی، سوئدی، عربی، ترکی، ژاپنی، انگلیسی ترجمه شده است.
اول بهمن 1353 - درگذشت محمّد قریب بنیانگذار پزشکی نوین اطفال و بنیانگذار بیمارستان طبی اطفال در ایران بود. او متولد 14 تیر 1288 در تهران بود.
*

2 بهمن - بهمن روز، جشن بهمنگان
2 بهمن - تولد خسرو گلسرخی
*
3 بهمن 1373 – تولد صدف خادم  در تهران - او اولین بوکسور زن ایرانی است که در یک مسابقه رسمی به پیروزی می رسد. او در مسابقه بوکس ان شوون را شکست داد. این مسابقه از این جهت اهمیت دارد که از زمان انقلاب اسلامی ، بوکس برای زنان ممنوع اعلام شده است.
*
 4 بهمن – فروزان درگذشت 1394
4 بهمن – روز جهانی وکلای در معرض خطر
*

5 بهمن - جشن نوسره
5 بهمن 1388- درگذشت منوچهر فرهنگ پدر اقتصادِ ایران در تهران - او در تاریخ  ۱۲۹۸ در بابل به دنیا آمد.  
*
6 بهمن - بزرگداشت صفی الدین اُرمَوی و روز موسیقی ایران
6 بهمن 1343 - ترور حسنعلی منصور سیاستمدار ایرانی، توسط محمّد بخارایی. او در اردیبهشت 1302 به دنیا آمد.
*
7 بهمن – عباس صفاری – در سال 1330 در یزد متولد شد. او شاعر،طراح و نقاش و مترجم ایرانی بود و در امریکا زندگی می کرد. عباس صفاری در 7 بهمن 1399 به علت ابتلا به بیماری کرونا در کالیفرنیا، درگذشت.
*
8 بهمن – مهرداد میناوند – فوتبالیست محبوب ایران در 9 آذر 1354 در تهران متولد شد. او در 8 بهمن 1399 به علت ابتلا به بیماری کرونا در تهران درگذشت.
*
9 بهمن - حمید مصدق ( تولد ۹بهمن ۱۳۱۸ در شهرضا یا قمشه در استان اصفهان – درگذشت ۷ آذر ۱۳۷۷ در تهران ) شاعر  و حقوقدان ایرانی بود.
*

10 بهمن - جشن سده، گرامیداشت کشف آتش به وسیله هوشنگ شاه
*

12 بهمن – روح الله خمینی به ایران برگشت.
*
13 بهمن - بزرگ علوی در ۱۳ بهمن ماه ۱۲۸۲در تهران به دنیا آمد. نویسنده واقع گرا ، سیاستمدار چپ گرا ، روزنامه نگار نو گرا و استاد زبان فارسی بود. در روز یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۷۵ برابر با ۹ فوریه ۱۹۹۷ در شهر برلین درگذشت.
13 بهمن - داریوش شایگان ( تولد ۱۳ بهمن ۱۳۱۳ در تهران – درگذشت ۲ فروردین ۱۳۹۷در تهران ) هند شناس و اندیشمند معروف و تاثیرگذار ایرانی بود.
13 بهمن – پهروز رشید  روز دهم اردیبهشت سال ۱۳۳۹ در دشت مغان در نزدیکی شهر فارس‌آباد واقع در استان اردبیل و در طایفه "خامسلو" یکی از طوایف شاهسون‌های آذربایجان متولد شد. شاعر و داستان نویس مقیم آلمان در 13 بهمن ماه سال 1397 درگذشت.
*

15 بهمن - جشن میانه زمستان
15 بهمن 1301– تولد رحیم معینی کرمانشاهی در کرمانشاه ( درگذشت 26 آبان 1394 در تهران ) نقاش، روزنامه نگار، شاعر، ترانه سرا، نویسنده ایرانی بود.
15 بهمن – علی نصیریان – در تاریخ 15 بهمن ماه سال 1313 در تهران به دنیا آمد. بازیگر، نمایشنامه نویس و کارگردان سینما و تلویزیون است.او یکی از چهره های ماندگار است.
15 بهمن – علی انصاریان – متولد 16 تیر 1356 فوتبالیست و مجری برنامه و هنرپیشه ایرانی بود. او در 15 بهمن 1399 به علت ابتلا به بیماری کرونا درگذشت.
*
16 بهمن – روز جهانی سرطان (۴ فوریه )
*
17بهمن – شهلا ریاحی با نام اصلی قدرت الزمان وفادوست در هفدهم بهمن 1305 در تهران به دنیا آمد. او بازیگر سینما و تلویزیون و همچنین اولین زنِ کارگردانِ ایرانی است. « نام فیلم مرجان»
17 بهمن – افشین پیروانی فوتبالیست ایران متولد 17 بهمن 1348 در شیراز است. او رکورددار بیسترین کاپیتانی در تیم پرسپولیس است.
*

19 بهمن - روز نیروی هوایی
*
20 بهمن 1264- تولد ابراهیم پورداوود در رشت ( درگذشت 26 آبان 1347  در تهران ) ایران شناس، اوستا شناس، نخستین مترجم اوستا، استاد فرهنگ ایران باستان و استاد اوستا شناسی دانشگاه تهران بود.
20 بهمن – میرزا حسین کریمی مراغه ای ( تولد 12 مرداد 1301 – درگذشت 20 بهمن 1402 )
*
21 بهمن – روز جهانی حبوبات
*

۲۲ بهمن - پیروزی انقلاب اسلامی
۲۲ بهمن - شهین‌دخت سرلتی ملقب به بانوی گل سرخ ایران  (زادهٔ ۱۳۱۲، درگذشتهٔ ۲۲ بهمن ۱۳۸۳ ) کارآفرین ایرانی در اصفهان بود. او به همراه همسرش شرکت گلاب زهرا را در سال ۱۳۵۶ در منطقه لاله زار تهران بنیاد نهادند.

*

۲۳ بهمن - حمله به سفارت روسیه و قتل گریبایدوف سفیر روسیه تزاری در ایران
23 بهمن – تیمورلنگ نخستین پادشاه سلسله گورکانی در تاریخ 23 بهمن سال 783 خورشیدی درگذشت. او در 27 فروردین 715 خورشیدی در شهر کش ترکستان به دنیا آمد. گویا نسب اش به چنگیز خان مغول می رسد. او در حین کشورگشایی مرتکب قتل عام ها و کشتارهای زیادی شد.( از جمله قتل عام مردم اصفهان )
*
24 بهمن - برابر (1367 خورشیدی) روح الله خمینی حکم کشتن سلمان رشدی را صادر کرد.   
24 بهمن - روز والنتین یا عشاق
24 بهمن -  روز جهانی رادیو
*
26 بهمن – سپهبد مهدی رحیمی آخرین فرماندار نظامی تهران بعد از تیمسار اویسی بود. او در جریان انقلاب دستگیر و در تاریخ 26 بهمن 1357 اعدام شد. وی تا آخرین لحظات مرگ به شاه وفادار ماند و با گفتن جاوید شاه و پاینده ایران، تیرباران شد.
26 بهمن – محمّد بهمن بیگی - 26 بهمن ماه سال 1298 در ثشلاق ایل قشقایی ( در نزدیکی فیروزآباد در استان فارس ) به دنیا آمد. او نویسندۀ ایرانی و بنیان گذار آموزش و پرورش قشقایی بود.او تجربه های آموزشی خود را در چند کتاب به شکل داستان نوشته است. او در 11 اردیبهشت 1389 در شیراز درگذشت.
*
28 بهمن 1281– صادق هدایت در تهران به دنیا آمد. داستان نویس، مترجم و روشنگر ایرانی بود. او در تاریخ 19 فروردین 1330در پاریس خودکشی کرد.
*
29 بهمن – قیام مردم تبریز در سال 1356
29 بهمن  - 1378 نادر نادرپور شاعر شعر انگور درگذشت.   
29 بهمن  - خسرو گلسرخی در ۲۹ بهمن ۱۳۵۲ در سن ۲۶ سالگی توسط حکومت شاه تیرباران شد.
29 بهمن  - فتوای قتل سلمان رشدی در سال 1367  
29 بهمن – هواپیمای آسمان که از تهران به مقصد یاسوج پرواز کرده بود، در برخود به کوه دنا، سقوط کرد و همه 66 نفر سرنشین ( مسافر و خلبان و...) کشته شدند. صبح یکشنبه (۱۸ فوریه/ ۲۹ بهمن ۱۳۹۶ )
29 بهمن – فاجعه انفجار قطار نیشابور( سال 1382 )
*

دهمین ماه از سال هجری شمسی - دی ماه

دهمین ماه سال  – دی ماه

1 دی - روز میلاد خورشید؛ جشن خرم روز، نخستین جشن دیگان
1 دی ماه 1402 – ناصر طهماسب دوبلور، بازیگر و نویسنده، درگذشت.
*
2 دی ماه 1311 -  دبیرستان فیروز بهرام یکی از اولین دبیرستانهای شهر تهران گشایش یافت.
2 دی ماه 1300 – تولد ستاره فرمانفرمائیان بنیان گذار مدرسه عالی مددکاری اجتماعی تهران- نخستین دانشجوی ایرانی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی – نویسنده کتاب« دختری از ایران». او 3 خرداد 1391 درگذشت.
*
3 دی ماه  1397 – درگذشتِ محمود هاشمی شاهرودی – سیاستمدار ایرانی زادۀ عراق، مرجع تقلید شیعیان، سومین رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، پنجمین رئیس قوۀ قصائیه
3 دی ماه 1398 – درگذشتِ  نورعلی تابنده ملقب به مجذوب علی شاه  او قطب سلسله سلطان علی شاهی گناباد بود. در کابینه دولت موقت، معاون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مدیر سازمان حج و زیارت و معاون دادگستری بود. او از دراویش گنابادی بود.
3 دی ماه 1403 – درگذشتِ ژاله علو ( شوکت علو ) بازیگر، دوبلور و گوینده ایرانی. برگزیده چهره های ماندگار
 *
4 دی ماه – روزبزرگداشت رودکی
4 دی 1310 – تولدِ احمد اعطا با نام ادبی احمد محمود – نویسنده معاصر ایرانی و پیرو مکتب رئالیسم اجتماعی بود. او در اهواز به دنیا آمد. در تاریخ دوازدهم مهرماه 1381 در تهران درگذشت. مهمترین رمان او « همسایه ها» نام دارد.
4 دی – جشن کریسمس
*

۵ دی ماه 1382– زلزلۀ بم – سومین زلزله پر تلفات تاریخ ایران. بیشتر از 50 هزار تا 70 هزار کشته برجای گذاشت.

۵ دی-  زردشت یا زرتشت یا آشوزرتشت پیامبر باستانِ ایران درسن 77 سالگی کشته شد.
۵ دی 1386 – درگذشتِ اکبر رادی – نمایشنامه نویس و داستان نویس معاصر ایرانی است. او دهم مهرماه 1318 در شهر رشت به دنیا آمد.   
۵ دی 1317–  تولدِ بهرام بیضائی – نمایشنامه نویس، نویسنده، فیلمساز و کارگردان، پژوهشگر ایرانی. او 5 دی 1404 در کالیفرنیا درگذشت.
۵ دی 1305 – تولدِ  علی جوان – فیزیکدان و مخترع ایرانی، او در شهر تبریز به دنیا آمد. او در دسامبر 1960 نخستین لیزر گازی جهان را اختراع کرد. این گاز ترکیبی از گاز هلیوم و نئون بود. او در 22 شهریور سال 1395 در سن 92 سالگی درگذشت. وی ساکن ایالات متحدۀ امریکا بود.
5 دی ماه 1297 – حیدر لطیفیان در نبرد رباط کریم بر علیه روس ها، کشته شد.   
*
۶ دی ماه – بابک فرزاد – از نخستین مدال آوران ایرانی در المپیاد جهانی کامپیوتربود. او در سال 1995 مدال برنز المپیاد در کشور هلند را کسب کرد. او همدوره مریم میرزاخانی و رضا صادقی بود. بابک فرزاد در فروردین 1358 در اصفهان به دنیا آمد. در تاریخ 6 دی ماه سال 1397 در اثر ابتلا به بیماری سرطان درکشور کانادا گذشت.
6 دی ماه 1360 – ژینوس نعمت محمودی  در سال 1308 در تهران به دنیا آمد. او بنیانگذار هواشناسی در ایران و تهیه کننده اطلس جغرافیای ایران و مدرس دانشگاه بود. نخستین پژوهشگری است که در ایران پیشنهاد هایی برای بهره گیری از انرژی خورشیدی داده است. او 6 دی ماه سال 1360 به اتهام جاسوسی تیرباران شد.
*
7 دی ماه - سال 1396 مردم تظاهرات اعتراضی خود بر علیه گرانی را شروع کردند.
*

8 دی ماه 1395- درگذشتِ دنیا فنی زاده – عروسک گردان کلاه قرمزی در بیست و ششم ابان ماه سال 1346 به دنیا آمد.
8 دی 1313- تولدِ فروغ فرخزاد ( فروغ الزمان فرخ زاد ) شاعر معاصر ایران در تهران، خواهر فریدون و پوران فرخزاد.  در بیست و چهارم بهمن ماه 1345 در اثر تصادف درگذشت.
8 دی  - روز بزرگداشت یعقوب لیث صفاری (رادمان پورماهک) نخستین پادشاه ایرانی پس از اسلام 
8 دی 1403 – درگذشتِ منصور یاقوتی، داستان نویس، شاعر، منتقد ایرانی . او 5 اسفند 1327 به دنیا آمد.
*
9 دی 1356- قیام خونین قم  
9 دی 1396 – درگذشتِ پوران فرخزاد، شاعر، نویسنده، مترجم، منتقد ادبی، پژوهشگر و روزنامه نگار بود. او خواهر فروغ فرخزاد بود. او چهاردهم بهمن 1310 در تهران به دنیا آمد.
9 دی 1290 هجری خورشیدی- اعدام میهن‌پرستان آذری در تبریز توسط قوای اشغالگر روس
*
11 دی 1398 – درگذشتِ شهلا ریاحی – هنرپیشه و اولین کارگردان زن ایرانی بود. او در سن 93 سالگی به علت کهولت سن در خانه سالمندان درگذشت. او متولد 17 بهمن 1305 بود.
*
12 دی 1394 – درگذشتِ هما ناطق در فرانسه، او نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه تهران و دانشگاه سوربن در پاریس بود. او تحقیقات فراوانی در زمینه تاریخ مشروطیت و دوران قاجار انجام داده بود. او متولد۱۳۱۳ در ارومیه بود.
12 دی 1399 – درگذشتِ محمّد تقی مصباح یزدی 11 بهمن 1313 به دنیا آمد. او فقیه شیعه و طرفدار رهبری و ولایت فقیه بود و اطاعت از خامنه ای را اطاعت از خدا و اطاعت نکردن از او را شرک می دانست.
*
13دی 1338- درگذشتِ نیمایوشیج . او متولد ۲۱ آبان ۱۲۷۶ در دهکده یوش در استان مازندران بود. شاعر و بنیانگذار شعر نو فارسی است.
13دی 1398– کشته شدن قاسم سلیمانی – سردار و فرمانده سپاه پاسداران. او به فرمانده سایه معروف بود. او اثر حمله پهپادهای امریکا به همراه ابوالمهدی المهندس وهشت نفر دیگر در نزدیکیفرودگاه بین المللی بغداد کشته شد. او متولد 20 اسفند ماه 1335 قنات ملک در استان کرمان بود.
13 دی ماه 1402 – در چهارمین سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی، در شهر کرمان بمبی منفجر و موجب کشته شدن بیش از صد نفر غیرنظامی شد.
*
14 دی 1318-  تولدِ حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای،عارف، حکیم، فیلسوف، مفسر قرآـن، مولوی شناس، ادیب، متکلم، شاعر، سخنران، مترجم، نویسنده معاصر ایرانی
14 دی ماه 1323 – تولد سیما بینا – نوازنده، نقاش، پژوهشگر، آهنگساز، خواننده آوازها و ترانه های محلی ایران است. او متولد خوسف از استان خراسان جنوبی است.
*
15 -  به مهر روز، سومین جشن دیگان
15 دی 1284 – تولدِ آیت‌الله سید محمّدکاظم حسینی شریعتمداری در شهر تبریز -  او مرجع تقلید شیعه و حامی حزب جمهوری اسلامی و مخالف ولایت فقیه بود. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، او را از مرجعیت خلع و در خانه اش حبس نمود . آیت‌الله تا پایان عمر در حبس خانگی به سر برد. او چهراده فروردین1365 درتهران درگذشت.
15 دی 1315 – تولدِ بهرام صادقی در نجف آباد، نویسنده معاصر ایرانی بود. از نوشته های او ( سنگر – قمقمه های خالی – ماکوت ) او ۱۲ آذر ۱۳۶۳ در تهران درگذشت.
*
16 دی‌ماه 1396-  نفتکش "سانچی" در اثر برخورد با یک کشتی باری چینی دچار حریق شد. روز دوشنبه (25 دی/۱۵ ژانویه) به یاد قربانیان نفتکش سانچی  عزای عمومی اعلام شد. این نفتکش 32 سرنشین داشت که 30 نفر آنها ایرانی و دو نفر دیگر بنگلادشی بودند. نفتکش حاوی حدود 136 هزار تن فراورده‌های نفتی (این فراورده‌ها معیاناتی بودند که از حدود یک میلیون بشکه نفت خام تهیه شده بودند) به ارزش 60 میلیون دلار بود. 
16 دی 1365 – درگذشتِ حمید عاملی  در تهران . او گوینده برنامه های رادیو از قبیل: کار و کارگر – راه شب – یک شب از هزار و یک شب  - قصه های یک روز تعطیل – قصه ظهر جمعه ، بود.در سال 1358 از کار برکنار شد. او پیش کسوت اهل قلم و قصه گو بود. او در 16 دی ماه 1386 در تهران بر اثر بیماری سرطان درگذشت.
*
17 دی 1346- درگذشتِ غلامرضا تختی ( جهان پهلوان )در تهران. او در تاریخ پنجم شهریور1309 درتهران به دنیا آمد.  کشتی گیر ایرانی وعضو جبهه ملی ایران بود. 

17 دی 1325 – تولدِ محمّدرضا لطفی در گرگان. ردیف دان، موسیقی دان، آهنگساز و نوازنده برجسته تار و سه تار بود. او ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۳ در تهران درگذشت.
17 دی 216 هجری خورشیدی – اعدامِ  بابک خرمدین رهبر اصلی مبارزان ایرانی بر علیه خلافت عباسی و رهبر جنبش خرمدینان بود. به دستور معتصم خلیفه عباسی به طرزی بی رحمانه اعدام شد.
17 دی 1397– درگذشتِ خسرو هرندی – قهرمان شطرنج ایران و اولین استاد بین المللی شطرنج ایران در تاریخ بیستم شهریور 1329 به دنیا آمد.
17 دی ماه 1397 – درگذشتِ بیژن سمندر- شاعر به گویش شیرازی و ترانه سرا و نوارنده در امریکا. او در سال 1321 در شیراز به دنیا آمد.
17 دی 1314– قانون کشف حجاب به فرمان رضاشاه پهلوی، تصویب و استفاده از چادر و روسری برای زنان  ممنوع شد.  
17 دل 1282 – تولدِ  نورالهدی منگنه ( منیرالسلطنه) در تهران. روزنامه نگار، آموزگار، فعال حقوق زنان، او سوادآموزی بزرگسالان را ایجاد کرد.عضو هئیت مدیره کانون بانوان بود.مجله بی بی را انتشار داد.
*
18 دی -  پرواز شماره 752 هواپیمایی بین المللی اکرائین در تاریخ 18 دی 1398 ( 8 ژانویه 2020) از مبدا تهران به کیف، مورد شلیک پدافند هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت و سقوط کرد و همه ( 176 نفر ) مسافران و خدمه جان باختند.
18 دی 1400 – درگذشتِ بکتاش آبتین با نام شناسنامه ای مهدی کاظمی – در سال 1353 در شهر ری به دنیا آمد. او نویسنده، شاعر، فعال سیاسی و فیلمساز و یکی از دبیران کانون نویسندگان ایران بود.در 5 مهر ماه 1399 به اتهام اقدام علیه جمهوری اسلامی دستگیر و زندانی شد. 18 دی ماه 1400 به علت بیماری کرونا در زندان درگذشت.
*
18 و 19 دی 1404 - قتل عام تظاهرکنندگان ایران، توسط مامورین حکومت جمهوری اسلامی ایران
*
19 دی 1395 – درگذشتِ اکبر هاشمی رفسنجانی ( اکبر هاشمی بَهرَمانی )  در تهران، روحانی، سیاستمدار و مفسر قرآن و یکی ازبانفوذترین فرد در جمهوری اسلامی ایران بود. او ۳ شهریور ۱۳۱۳ در رفسنجان به دنیا آمد.
19 دی - قیام خونین قم 1356
*
20 دی ماه 1230–  کشته شدنِ میرزا تقی خان امیرکبیر در حمام فین کاشان، به دستور ناصرالدین شاه قاجار، وزیر ناصرالدین شاه قاجار و همسر عزت الدوله خواهر شاه بود. او در سال ۱۱۸۶ در هزاوه اراک به دنیا آمد.
*
21 دی 1388– درگذشتِ سیمین آقارضی نوازنده ای با استعداد شگرف، ساز قانون، ایرانی بود. او متولد آذر ۱۳۱۷ در تهران بود. 
21 دی 1372 – تولدِ علی رضا زمانی در تهران. جانورشناس ایرانی و پژوهشگر در زمینه آرایه شناسی عنکبوت هاست. او در اضافه شدن بیش از ۱۸۰ گونه به سیاههٔ عنکبوتهای ایران همکاری داشته و تعدادی گونهٔ ناشناخته برای علم را توصیف کرده است.
*
22 دی‌ 1284 - تولدِعیسی بهادری  در روستای آقچه کهریز واقع در بخش بزچلو (شهرستان کمیجان فعلی)  طراح، نگارگر، نقاش و یکی از بزرگترین احیاکنندگان هنرهای سنتی ایران در دوره معاصر است. او در 21 آبان 1365 در پاریس درگذشت.
22 دی1286 - پروفسور محسن هشترودی در تبریز به دنیا آمد. او ریاضی دان و شاعر و اندیشمند ایرانی بود. پرفسور هشترودی در 13 شهریور 1355 در تهران درگذشت.  
*
23 دی- دی به دین روز، چهارمین جشن دیگان  
23 دی 1270 – تولد محمّد علی جمالزاده  در اصفهان – نویسنده و مترجم معاصر ایرانی بود. او 17 آبان 1376 در شهر ژنو درگذشت.
23 دی 1309– درگذشتِ ایرج گرگین روزنامه نگار و از مدیران پیشین تلویزیون ملی ایران بود. صدائی مخملین داشت.  او 15 بهمن 1313 در اصفهان به دنیا آمد.  
*
24 دی 1314- تولدِ غلامحسین ساعدی در تبریز همچنین معروف با نام مستعارِ گوهرِ مراد، نویسنده و پزشک ایرانی بود. او  ۲ آذر ۱۳۶۴در پاریس درگذشت.
 14دی 1396 – درگذشتِ امید نوشین در انگلستان. کارگردان و نویسنده ایرانی تبار انگلیسی که اولین فیلم مستقل او به نام « آخرین مسافر» مورد توجه منتقدان قرار گرفت. پدر او هوشیار نوشین، استاد بازنشسته رسته مهندسی بود. او متولد ۱۹۷۴در گیلدفورد انگلستان است.
24 دی1397 – هواپیمای بوئینگ 707 باری ارتش جمهوری اسلامی ایران که از بیشکک عازم فرودگاه پیام کرج بود، سقوط کرد و 15 نفر خدمه اش کشته شدند.  
*
25 دی ماه 1403 – خودکشی سید ابراهیم نبوی – فعال سیاسی، ظنز نویس و نویسنده ایرانی.
*
26 دی ماه سال 1357 -  محمدرضا شاه پهلوی دوّمین و آخرین شاه سلسلۀ پهلوی از ایران رفت.
26 دی 1397 – درگذشتِ حسین محب اهری - در سال 1330 در تهران به دنیا آمد. او هنرپیشه، بازیگر تئاتر و تلویزیون و از چهره های تلویزیونی دهه شصتِ کودکان و نوجوانان بود. ( مبصر چهار ساله کلاس )    
*
27 دی - اجرای توافق نامه‌ی برجام و پایان تحریم‌ها علیه ایران – 16 ژانویه 2016
*
28 دی 1327 – تولد سید جلال الدین کزازی- شاعر، نویسنده، مترجم، شاهنامه پژوه و از چهه های ماندگار ادب ایران
*
29 دی 1403 – ترور علی زارینی، روحانی و قاضی ایرانی و رئیس شعبه 41 دیوان عالی کشور و دادستان انقلاب بود.
29 دی 1403 – ترور محمّد مقیسه با نام مستعار ناصریان. روحانی و قاضی ایرانی، رئیس شعبه و دادرس دیوان عالی کشور . او در پی تیراندازی در کاخ دادگستری تهران کشته شد. قاتل او قبل از دستگیری خودکشی کرد.
*
30 دی 1373– درگذشتِ  مهدی بازرگان در زوریخ وی سیاستمدار، عضو جبه ملی ایران و موسس نهضت آزادی ایران بود. او همچنین استاد دانشگاه و پژوهشگر قرآن و نخستین نخست وزیر بعد از انقلاب اسلامی بود. او در قبرستان بیات نزدیک حضرت معصومه به خاک سپرده شد. در سال 1286 در تهران به دنیا آمد.
30 دی  1395 – ساختمان پلاسکو فرو ریخت. ماموران آتش نشانی که برای کمک داخل ساختمان رفته بودند گرفتار آتش شدند.
30 دی 1368– درگذشتِ معصومه ده ده بالا معروف به هایده  در سانفرانسیسکو، کالیفرنیا. خواننده سرشناس ایرانی در موسیقی سنتی و پاپ بود. صدای او کنترآکتیو بود.او متولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱  تهران بود.
*

علی جوان

علی جوان
متولد 5 دی ماه 1305 فیزیکدان و مخترع ایرانی بود. او نخستین لیزر گازی هلیوم - نئون را اختراع کرد.
استاد دانشگاه ام آی تی و ساکن ایلات متحده امریکا بود.
علی جوان 22 شهریوار 1395 در لس آنجلس، امریکا درگذشت.  

13 تا 30 آذر

 

۱۳ آذر - روز بیمه

روز جهانی معلولان ( 3 Dezember )
*

۱۵ آذر - روز حسابدار
۱۵ آذر – غلامرضا بروسان ( تولد ۲۲ آذر ۱۳۵۲ در مشهد – درگذشت ۱۵ آذر ۱۳۹۰ ) شاعر و برگزیده جایزه شعر نیما وجایزه شعر خبرنگاران -  بروسان به همراه همسر شاعرش الهام اسلامی و دخترش لیلا در سانحهٔ رانندگی در جاده قوچان، در ۱۴ آذرماه ۱۳۹۰، در سن ۳۸ سالگی؛ درگذشت.
۱۵ آذر – الهام اسلامی (همسر غلامرضا بروسان  ) شاعر مشهدی که در تصادف رانندگی همراه همسر و فرزندش درگذشت.
*
16 آذر - روز دانشجو
۱۶ آذر – جواد معروفی ( تولد ۱۲۹۱ در تهران - درگذشت۱۶ آذر۱۳۷۲ در تهران ) آهنگساز و نوازندۀ معروف ایرانی بود.
۱۶ آذر –  منوچهر نوذری ( تولد ۱۰ اردیبهشت ۱۳۱۵ در قزوین – درگذشت ۱۶ آذر ۱۳۸۴ در تهران ) اولین کسی بود که بر صفحه تلویزیون ظاهر شد.
۱۶ آذر –  دکتر رضا برادران  پزشک معروف کودکان تبریز در روز شانزدهم آذر ۱۳۹۶در سن 86 سالگی در بیمارستان ولی عصر تبریز درگذشت. وی استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی تبریز و فارغ التحصیل دانشگاه های فرانسه بود.
۱۶ آذر –  سقوط بهمن در اشترانکوه در تاریخ ۱۶ آذر ۱۳۹۶موجب جان باختن ۹ کوهنورد ایرانی شد.
۱۶ آذر –  عیسی صدیق ( تولد ۲۸ خرداد ۱۲۷۳ تهران – درگذشت ۱۶ آذر ۱۳۵۷ تهران ) ادیب و نویسنده و سومین رئیس دانشگاه تهران بود. او در شورای فرهنگی سلطنتی، شورای فرهنگی انجمن ایران و انگلیس، هیأت مدیره انجمن فرهنگی ایران و آمریکا، انجمن آثار ملی و سازمان پرورش افکار عضور بود. صدیق در سال ۱۳۵۰ به عنوان استاد ممتاز دانشگاه تهران شناخته شد. او در سال ۱۳۲۸ در اولین دوره مجلس سنا به عضویت مجلس سنا درآمد. پنج دوره سناتور انتخابی تهران بود.
۱۶ آذر- هوشنگ پزشک نیا – ( تولد۵ مرداد ۱۲۹۶ – درگذشت۱۶ آذر ۱۳۵۱ در تهران )
نقاش تصویرهای تنهایی، فراموشی و پریشانی و طراحی جسور بود که با خط‌های شکسته، سریع و زاویه‌دار با رنگ‌های تیره در دهه چهل توانست چند نمایشگاه موفق در پاریس و لندن برپا کند. در آثار او هویت ایرانی بیشتر به چشم می‌آید و مضمون آثارش تحت تأثیر مردم تهی‌دست است که با شیوه قدیمی صبورانه زندگی را تحمل می‌کنند.
 *
17 آذر – علی رضا جباری – متولد 1323 در شیراز . نویسنده و مترجم، شاعر، عضو کانون نویسندگان ایران 17 آذرماه 1399 به علت ابتلا به بیماری کرونا درگذشت. ( از ترجمه های او اوالونا نوشته ایزابل آلنده – آبی ترین چشم – سرود سلیمان دو کتاب به نویسندگی تونی موریسون )
*
۱۸آذر– محمد جعفر پوینده – او در 17 خرداد 1333 در اشکذر استان یزد به دنیا آمد. پوینده نویسنده و مترجم و جامعه شناس ایرانی و از فعالترین اعضای کانون نویسندگان ایران بود . او هشتم آذر 1377 از خانه خارج و 18 آذر 1377 جسدش در تهران پیدا شد.
۱۸آذر – فرامرز پایور ( تولد ۲۱ بهمن ۱۳۱۱ – درگذشت ۱۸ آذر۱۳۸۸ ) آهنگساز ، موسیقی دان ، ردیف دان ، نوازندۀ سنتور و یکی از افراد تاثیرگذار در موسیقی ایرانی بود.
۱۸ آذر – میرزا حسن تبریزی معروف به حسن رشدیه ( تولد ۱۳ تیر ۱۲۳۰ در تبریز- درگذشت ۱۸ آذر ۱۳۲۳ در شهر قم ) از پیشگامان نهضا فرهنگی ایران ، نخستین موسس مدارس جدید در تبریز و دومین مدرسه در تهران بعد از دارالفنون بود. او پدر فرهنگ جدید ایران است.
۱۸ آذر – سید قاسم موسوی قهار ( متولد 1327 در خمین – درگذشت 18 آذرماه 1398 در تهران ) او مداح و دعاخوان و شاعر و مناجات خوان ایرانی بود. اولین دعای سحر را که مشهورترین و محبوبترین اجرایش بود، بعد از انقلاب اسلامی خواند.
18 آذر – علی سردار افخمی  - متولد1308 در تهران معمار پیشرو ایرانی ( از کارهای معروف او، ساختمان تئاتر شهر، ساختمان مجلس شورای اسلام ، طراحی ساختمان جدید مجلس و قبرستان صادق هدایت در گورستان پرلاشز) او در 18 آذر 1399 به علت کهن سالی در پاریس درگذشت.
*
۱۹ آذر -  احمدرضا دالوند – ( تولد سال 1337 - درگذشت دوشنبه ۱۹ آذر1397 مصادف با 10 دسامبر 2018 در تهران ) او طراح و گرافیست نشریات پرتیراژی مثل دنیای سخن، ایران فردا، آدینه، روزنامه شهروند و جامعه و شرق بود.
19 آذر – محمد یزدی روحانی شیعه و سیاستمدار ایرانی دهم تیرماه 1310در اصفهان به دنیا آمد. او مدتی رئیس قوّۀ قضائیّه بود. نامبرده 19 آذر 1399 به علت کهولت سن  در تهران درگذشت.
 *
۲۰ آذر -  ابوالحسن صدیقی ( تولد سال ۱۲۷۳ – درگذشت ۲۰ آذر۱۳۷۴ تهران ) نقاش و مجسمه ساز ایرانی بود. از کارهای بسیار خوب او تندیس فردوسی ، خیام ،  بوعلی سینا . او شاگرد کمال الملک بود.
۲۰ آذر -  احمد منزوی-  در سال 1304 در شهر سامرا به دنیا آمد. او نویسنده و محقق در علوم اسلامی بود. در سال 1385 جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی را دریافت کرد. او در 20 آذرماه 1394 درگذشت.
*
21 آذر – روز جهانی کوهنوردی ( 11 دسامبر )
21 آذر- احمد شاملو (  تولد21 آذر سال 1304- درگذشت 2 مرداد 1379 )
21 آذر – ایرج دانائی فر ( تولد 20 اسفند 1329 -  در تهران – درگذشت 21 آذرماه 1397 در شیراز ) یکی از بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران و فرزند علی دانائی فر ( بنیانگذار تیم ملی فوتبال ایران ) بود.
*
22 آذر – نزهت امیری - نخستین بانوی رهبر ارکستر در تاریخ 22 آذرماه 1339 در شهر اهواز به دنیا آمد.
22 آذر – روح الله زم – در تاریخ 5 مرداد 1357 شهر ری به دنیا آمد. او خبرنگار و فعال سیاسی موسس کانال خبری سیاسی آمد نیوز بود. او در فرانسه زندگی می کرد و هنگام سفر به عراق دستگیر و به ایران برده شد. بعد از مصاحبۀ اعترافی تلویزیون، در تاریخ 22 آذر 1399 اعدام شد.
*
۲۳ آذر -  ناصر حجازی، (تولد ۲۳ آذر  ۱۳۲۸  در تهران – درگذشت ۲ خرداد ۱۳۹۰ در تهران ) دروازه‌بان اسطوره‌ای باشگاه استقلال و تیم ملی ایران است.
۲۳ آذر – حمید رقائی ( متولد ۱۹ آذر ۱۳۱۰ – درگذشت ۲۳ آذر ۱۳۶۶ درتهران ) شاعر و فعال سیاسی و استاد دانشگاه با تخلص « رها » سرایندۀ شعر معروف مرا ببوس
*

۲۵ آذر - روز پژوهش
*

۲۶ آذر - روز حمل و نقل
*

۲۷ آذر -  جعفر والی (۲۷ آذر / 18 دسامبر) بازیگر و کارگردان ایرانی در سن 83 سالگی درگذشت.
27 آذر – روز جهانی مهاجران ( 18 دسامبر )
*
۲۹ آذر – ابوالحسن صبا ( تولد 14فروردین 1281 در تهران – درگذشت 29 آذر1336 در تهران ) استاد موسیقی ایرانی ، نوازنده و آهنگساز برجسته ایرانی بود. 
۲۹ آذر -  آیت الله حسین علی منتظری ( تولد30 شهریور 1301 در نجف آباد – درگذشت 29 آذر 1388 در قم ) او مرجع تقلید و قائم مقام ولایت فقیه حکومت جمهوری اسلامی بود که به دستور آیت الله خمینی از مقام خود عزل شد و در حس خانگی درگذشت.
*

30 آذر - جشن شب یلدا
30 آذر- نادر شاه افشار (تولد 1067 هجری شمسی – قتل 1126 هجری شمسی در قوچان) که پیش از پادشاهی نادر قلی خوانده می‌شد، ملقب به تهماسب‌ قلی خان ازایل افشار خراسان بود. او از مشهورترین پادشاهان ایران و ابنیانگذار دودمان افشار بود.  نادرشاه  افغانها را سرکوب و عثمانی ها و روس ها را از ایران بیرون کرد.
30 آذر - جلیل ضیاپور - پدر نقاشی مدرن ایران - ( تولد 5 آبان 1299 - در گذشت 30 آذر 1378 ) نقاش و استاد دانشگاه ، پژوهشگر و مولف ایرانی 

 

 

یازده و دوازده آذر

 

11 آذر – میرزا کوچک خان جنگلی اسم اصلی ( یونس استاد سرایی ) متولد سال 1275 در رشت مبارز انقلاب مشروطیت و رهبر جنبش جنگلی بود. وی در تاریخ یازدهم آذرماه سال 1300در ارتفاعات طالش از شدت سرما درگذشت.
11  آذر – ازبرعلی حاجوی معروف به ریزعلی خواجوی و دهقان فداکار درگذشت 11 آذر 1396 در بیمارستان امام رضای تبریز  
حسین توشه - درگذشت 11 آذر 1403 - بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون
*

12 آذر - تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
12 آذر - غلامحسین صدیقی ( تولد12 آذر 1284 در تهران – درگذشت  29 اردیبهشت 1371 در تهران )  استاد دانشگاه تهران ، وزر پست و تلگراف ، نایب نخست وزیر در دولت مصدق بود. او از آورندگان دانش اجتماعی به ایران بود.
12 آذر – صدرالدین الهی – دوزادهم آذرماه 1313 در تهران به دنیا آمد. او نویسنده و یکی از بانیان روزنامه نگاری نوین ایران و گزارشگر بسیار ماهری بود. او در تاریخ 8 دی ماه 1400 در سانفرانسیسکو درگذشت.
۱۲ آذر – کوروش یغمائی  متولد 12 آذر 1325 در شاهرود - خواننده ، آهنگساز و نوازنده ایرانی و بنیانگذار موسیقی راک ایران است.
12 آذر – فرناز قاضی زاده - متولد 12 آذر 1353 - روزنامه نگار ، وبلاک نویس و یکی از مجریان برنامه تلویزیونی بی بی سی فارسی است.
12 آذر – بهرام صادقی متولد 15 دی 1315 در نجف آباد – درگذشت 12 آذر 1363در تهران )  - نویسنده معاصر ایرانی بود. از نوشته های او ( سنگر – قمقمه های خالی – ماکوت )
12 آذر – محمّد مختاری (متولد اول اردیبهشت 1321 در مشهد – درگذشت12 آذر1377 در تهران ) نویسنده ، مترجم و شاعر ایرانی بود. دوازدهم آذر از خانه خارج و دیگر برنگشت.
12 آذر – محمّد ملکی – نویسنده و فعال حقوق بشر 20 تیرماه 1312 در تهران متولد شد.او اولّین رئیس دانشگاه تهران بعد از انقلاب 1357 بود. به علت مخالفت و انتقاد از بسته شدن دانشگاه دستگیر و پنج سال زندانی شد. او بارها زندانی شد. در 12 آذرماه 1399 به علت کهولت سن در سن 87 سالگی در گذشت.
*

یک الی 10 آذر

آذر ماه هجری شمسی 

1 آذر - آذر جشن
۱ آذر - داریوش فروهر و همسرش پروانه فروهر  ( 1 آذر 1377 ) به قتل رسیدند.  
*
2 آذر – سلیم مؤذن زاده اردبیلی ( 2 آذر 1395 ) نوحه خوان معروف ایرانی بود. 
۲ آذر – دکتر علی شریعتی (۲ آذر ۱۳۱۲ روستای کاهک سبزوار به دنیا آمد. ) فیلسوف ، تاریخ شناس ، نویسنده ، جامعه شناس و پژوهشگر دینی اریانی بود.
2 آذر – پرویز شهریاری – دوم آذرماه 1305 در کرمان به دنیا آمد. او ریاضی دان ، مترجم ، نویسنده و روزنامه نگار ایرانی بود. وی در تاریخ 22 اردیبهشت 1391 در تهران درگذشت.
2 آذر – چنگیز جلیل وند – دوبلور، هنرپیشه ، مدیر دوبلاژ بود. مشهورترین گویندگی های او حبف زدن به جای مارلون براندو، ریچارد برتون، جانی دپ، پیتراوتول، برت لنسکتر، کلینت ایستود، دین مارتین، لیام نیسون و... در فیلم های سینمایی به جای فردین، ملک مطیعی، بهروز وثوقی، ایرج قادری، سعید راد حرف می زد.چنگیز جلیلوند در 2 آذر 1399 در اثر ابتلا به کرونا در تهران درگذشت.

*
3 آذر - موسوی اردبیلی ( 3 آذر 1395) در سن 90 سالگی درگذشت.
*
4 آذر – علی اکبر سعیدی سیرجانی ( 4 آذر  ۱۳۷۳ در تهران درگذشت)  نویسنده ، پژوهشگر و شاعر و منتقد سیاسی ایرانی بود.
4 آذر – مبرزا جبار عسکرزاده معروف به جبار باغچه بان ( درگذشت 4 آذر 1345 درگذشت ) بنیانگذار نخستین کودکستان و مدرسه کر و لالها در تبریز بود. او نخستین نویسنده و ناشر کتاب های کودکان در ایران است.
4 آذر – بمباران هوائی اندیمشک (4 آذر 1365) ارتش عراق در این تاریخ شهر اندیمشک واقع در استان خوزستان را مورد حمله هوائی قرار داد. این حمله ، طولانی ترین حمله هوائی بعد از جنگ جهانی دوم و مرگبارترین حمله هوائی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق به شمار می رود.
4 آذر – کامبوزیا پرتوی – بازیگر ، فیلم نامه نویس وکارگردان  او مبتلا به کرونا شد. اما علت اصلی درگذشت وی سکته مغزی بود. کامبوزیا در 4 آذر 1399 در تهران درگذشت.
*

5 آذر - روز بسیج مستضعفان  - روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان ( 25 نوامبر )  
5 آذر - قطار مسافربری که پنجشنبه چهارم آذر 1395 ساعت 11.50 از ایستگاه تبریز به سمت مشهد حرکت کرده بود، ساعت 7 .48 صبح جمعه پنجم آذر در ایستگاه هفت خوان در محل راه آهن شمال شرق کشور دچار حادثه و آتش سوزی شد.
در پی برخورد دو قطار در بامداد جمعه (۵ آذر) در نزدیکی شاهرود دست‌ کم 8 نفر کشته و 15 تن مجروح شدند. تعدادی از واگن‌ها از ریل خارج و دو واگن نیز طمعه حریق شد. درباره جزییات این سانحه هنوز گزارشی انتشار نیافته است.
5 آذر – مرتضی ممیز ( 5 آذر 1384  درگذشت ) طراح گرافیک ، و استاد دانشگاه ایرانی بود. او معروف به پدر هنر گرافیک ایران است.
5 آذر – علی حسین بیات زرندی مطلق معروف به بابک بیات (5 آذر 1385 درگذشت ) آهنگساز ، نوازنده ایرانی بود.
*
6 آذر – علی رضا رضایی ( 6 آذر 1397 درگذشت در لیل فرانسه) نویسنده ، کارگردان و ظنز نویس ایرانی بود که به علت سکته قلبی درگذشت.
6 آذر – جمشید مشایخی در ششم آذرماه سال 1313 در تهران به دنیا آمد. وی هنرپیشه سینما و تئاتر و تلویزیون بود. او برگزیده ششمین دورۀ همایش چهره های ماندگار بود. جمشید مشایخی در تاریخ 13 فروردین 1398 به علت بیماری درگذشت. یکی از تماشاخانه های تئاتر خاوران در تهران به اسم اوست.
*

7 آذر - روز نیروی دریایی
7 آذر -  حمید مصدق (7 آذر 1377 درگذشت ) شاعر و حقوقدان ایرانی بود.
7 آذر – پرویز پورحسینی – بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون در 20 شهریور 1320  در تهران به دنیا آمد. او یکی از بهترین بازیگران ایرانی بود.در اثر ابتلا به کرونا در 7 آذر 1399 در تهران درگذشت.
7 آذر – محسن فخری زاده – متولد سال 1336 در قم است. او دانشمند انرژی هسته ای و استاد دانشگاه و شخصیت اصلی برنامه هسته ای و یکی از پنج شخصیت ایرانی بود که در لیسته 500 نفره قدرتمند ترین افراد جهان از سوی نشریه فالن پالیستی امریکا بود. فخری زاد در 7 آذر 1399 در آبسرد دماوند( استان مرکزی ) ترور و کشته شد.

*

8 آذر - حمله به سفارت بریتانیا در تهران (۸ آذر ۱۳۹۰ ) در این روز عده ای به سفارت بریتانیا در تهران حمله کرده و پرچم آن را پایین آورده و پرچم ایران را به جایش نصب کردند. آنها بعضی از مدارک را از پنجره به پایین پرتاب کردند.
*

9 آذر - آذر روز، جشن آذرگان
9 آذر – حبیب الله چایچیان متخلص به حسان ( تولد سال 1302 در تبریز – درگذشت 9 آذر 1396 در تهران ) شاعر ایرانی که اشعارش در حوزه مذهبی و دینی است.
۹ آذر -  طاهر احمدزاده اولین استاندار استان خراسان پس از انقلاب اسلامی ( تولد سال 1300 در شهر مشهد – درگذشت 9 آذر 1396 در تهران ) دو پسر او در زمان پهلوی و یک پسرش در سال 1360 اعدام شدند. او فعال سیاسی و از فعالان جنبش ملی شدن نفت بود.
*

10 آذر - روز مجلس
10 آذر - زمین‌لرزه با شدت ۶٫۱ ریشتر صبح روز جمعه ۱۰آذر ۱۳۹۶ در نزدیکی روستای هجدک در شهرستان راور واقع در استان کرمان به وقوع پیوست. در این زمین لرزه حدود پنجاه و یک نفر مجروح و به خانه های زیادی آسیب رسید.
10 آذر - ابراهیم آشتیانی ( تولد ۱۰ آذر ۱۳۲۵در تهران – درگذشت  ۲ آبان ۱۳۹۶ دز تهران ) بازیگر و مربی فوتبال بازنشسته ایرانی بود . مرد سال فوتبال ایران در سال  ۱۳۵۰ خورشیدی - بهترین بازیکن جام ملتهای آسیا در سال ۱۹۷۶ میلادی
10 آذر - ابوالفضل زرویی نصرآباد ( تولد ۱۵ اردیبهشت ۱۳۴۸ در تهران – درگذشت ۱۰ آذر ۱۳۹۷ احمدآباد مستوفی ) شاعر و طنزپرداز و پژوهشگر ایرانی بود. او با اسم‌های مستعارِ «ملانصرالدین»، «چغندر میرزا»، «ننه قمر»، «کلثوم ننه»، «آمیز مَمتقی»، «میرزا یحیی»، و «عَبدُل» در نشریاتی مانند زن ، انتخاب ، کیهان ورزشی و غیره طنز می نوشت.