پنجمین ماه از سال هجری شمسی - مرداد

مرداد ماه

*
1مرداد - دو واگن قطار مسافربری اهواز - مشهد روز یکشنبه (۲۳ ژوئیه / ۱ مرداد 1396 ) در مسیر راه آهن ناحیه زاگرس از خط خارج و موجب مسدود شدن راه آهن تهران - جنوب شد.
*
2 مرداد - مرتضی نی‌داوود (متولد ۱۲۷۹در شهر اصفهان – درگذشته در تاریخ ۲ امرداد ۱۳۶۹در سانفرانسیسکو)  او از نوازندگان برجستهٔ ایرانی بود. او در خانواده‌ای یهودی و دوستدار موسیقی پرورش یافت.
2 مرداد – احمد شاملو ( تولد ۲۱ آذر ۱۳۰۴– درگذشت ۲ مرداد ۱۳۷۹ ) متخلص به الف . بامداد – شاعر ، نویسنده ، پژوهشگر ، روزنامه نگار ، مترحم و فرهنگ نویس ایرانی
2 مرداد – دومین انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران. ۲ مرداد ۱۳۶۰ بعد از بنی صدر که محمد علی رجائی رئیس جمهور شد.
*
4 مرداد 1256– تولد رضا شاه پهلوی در آلاشت – او چهارم مرداد 1323 در ژوهانسبورگ افریقای جنوبی  در تبعید درگذشت.
4 مرداد - نخستین خانه امن ویژه زنان مورد خشونت قرار گرفته صبح چهارشنبه (۲۶ ژوئیه/ ۴ مرداد 1396) توسط انوشیروان محسنی بندپی، رئیس سازمان بهزیستی افتتاح شد. این خانه با متراژ ۳۰۰ متر ظرفیت پذیرش پنج زن در معرض خشونت و آسیب دیده و یا زنان در شرف طلاق آسیب دیده همراه با یک فرزند را دارد.
*
5 مرداد – محمدرضا شاه – ( زاده ۴ آبان ۱۲۹۸ در تهران – در گذشته ۵ مرداد ۱۳۵۹ در قاهره ) دومین و آخرین شاه سلسله پهلوی در قاهره درگذشت.
5 مرداد ۱۳۵۸  - نخستین نماز جمعه تهران به امامت آیت الله محمود طالقانی
5 مرداد - ماه‌گرفتگی ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۸(برابر با ۵ مرداد ۱۳۹۷)، یک ماه گرفتگی کلی بود که در بیشتر نقاط کره زمین ، از جمله ایران و آلمان ( بجز ایسلند و گرینلند و شمال غرب آمریکای جنوبی، تمام آمریکای مرکزی و شمالی، شمال و شمال شرق روسیه) در همه جا دیده شد.
 *
6 مرداد - روز ترویج آموزش های فنی و حرفه ای
6 مرداد 1368 – پنجمین دوره انتخابات ریاست جهموری اسلامی ایران. هاشمی رفسنجانی به عنوان چهارمین رئیس جمهوری اسلامی ایران ، انتخاب شد.
6 مرداد 1329 – تولد شهیار قنبری، ترانه سرا، شاعر، آهنگساز، خواننده ایرانی ساکن امریکا
*
7 مرداد - مرداد روز،جشن مردادگان
7مرداد ۱۳۸۴ - شیخ محمّد تقی بهلول گنابادی، مشهور به شیخ بهلول یا علامه بهلول از عارفان و فقهای معروف ایران بود. هنگام درگذشت 105 سال سن داشت.
7 مرداد - مدیا کاشیگر مترجم ایرانی در روز شنبه (۲۹ ژوئیه/۷ مرداد) در بیمارستان امام خمینی تهران به علت بیماری ریوی درگذشت. مهدی کاشیگر متولد سال ۱۳۳۵ بود.
7مرداد – درگذشت شهاب الدین یحیی بن حبش بن امیرک ابوالفتوح سهروردی، ملقب به شهاب‌الدین، شیخ اشراق، شیخ مقتول و شیخ شهید . شیخ فیلسوف نامدار ایرانی اهل سهرورد از توابع منطقه گروس بود. درگذشت ۲۹ ژوئیه   ۱۱۹۱ میلادی
*
8 مرداد - روز بزرگداشت شیخ شهاب الدین سهروردی
8 مرداد – محمود جهان ( متولد سال ۱۳۳۰خورشیدی در شهر آبادان – درگذشت ۸ مرداد ۱۳۹۶در ماهشهر).از خواننده گان معروف موسیقی محلی و بندری جنوب ایران بود.
8 مرداد – محسن چاوشی در تاریخ ۸ مرداد ۱۳۵۸ در خرمشهر به دنیا آمد. او  موسیقی دان، آهنگساز، ترانه سرا، خواننده، تنظیم کننده سبک پاپ و راک در ایران است.
*
9 مرداد - محمّد نوری (زادهٔ ۱ دی ۱۳۰۸–درگذشتهٔ ۹ مرداد ۱۳۸۹) خواننده ایرانی بود. محمد نوری موسیقی را زبانی جهانی و از آن تمام اقوام و ملت‌های روی زمین می‌دانست و از همین رو به اقتباس و الهام از هنر کلاسیک غرب معتقد بود.او برنده جایزه «خورشید طلایی» (۵۰ سال صدای متفاوت و ماندگار) در سال ۷۸ از جشنواره مهر و دارای مدرک درجه یک هنری خوانندگی از شورای عالی ارزیابی کشور و وزارت ارشادبود. وی در سال ۱۳۸۵ (چند سال پیش از مرگش) به عنوان چهرهٔ ماندگار برگزیده شد. محمد نوری یکی از شاگردان مرحوم فاخره صبا بود.
9 مرداد – سالروز اهدای خون
9 مرداد - کشتار حجاج ایرانی در مکه  در روز ۹ مرداد ۱۳۶۶برابر با (  ۳۱ ژوئیه ۱۹۸۷ )
9 مرداد – شیخ فضل الله نوری ( تولد سوم دی ماه 1222 در لاشک مازندران – درگذشت ۹ مرداد ۱۲۸۸ در تهران ) مجتهد شیعه بود که با قانون اساسی مخالف بود و سرانجام توسط یپرم خان دستگیر و در میدان توپخانه تهران به دار آویخته شد.
*
10 مرداد 1319 – تولد محمود دولت آبادی در دولت‌آباد سبزوار متولد شد. او نویسندۀ توانا و فیلمنامه نویس ایرانی است. معروفترین کتابش کلید می باشد.
10 مرداد - کوچر بیرکار، ریاضیدان کرد ایرانی، یکی از چهار برنده مهم‌ترین جایزه ریاضی جهان به نام فیلدز است. این جایزه هر چهار سال یک بار تقدیم می‌شود. برندگان جایزه چهارشنبه (اول اوت برابر ۱۰ مرداد 1397) جوایز خود را در ریودوژانیرو، برزیل، دریافت کردند.
10 مرداد – جشن چلّۀ تابستان
*
13 مرداد – سید علی حسینی سیستانی ( تولد ۱۳ مرداد ۱۳۰۹ در مشهد) مرجع تقلید شیعه  و مجتهد است. او ساکن نجف اشرف است.
13 مرداد – محمدرضا نوایی 10 آذر 1327 در تهران به دنیا آمد. او کشتی گیر و مربی کشتی بود. در قهرمانی 1973 جهان و بازی های آسیایی 1974 مدال برنز دریافت کرد. وی در 13 مرداد 1399 در تهران درگذشت.
*

14 مرداد - صدور فرمان مشروطیت که مظفرالدین شاه قاجار امضا کرد.
14 مرداد - حسین پناهی در سن 48 سالگی درگذشت ( متولد ۱۳۳۵ در دژکوه – درگذشت۱۴ مرداد ۱۳۸۳در تهران )
*
15 مرداد  - شاپور بختیاری ( تولد ۴ تیر ۱۲۹۳ شهر کرد – درگذشت ۱۵ مرداد ۱۳۷۰ پاریس ) سیاستمدار ، عضو اخراج شده جبهه ملی ، دبیرکل حزب ایران و آخرین نخست وزیر قبل از انقلاب اسلامی ایران بود. در ۱۵ مرداد ۱۳۷۰ (برابر با ۶ اوت ۱۹۹۱) او و منشی اش کتیبه سروش در خانه مسکونی بختیار به قتل رسیدند.
*
16مرداد – دکتر عبدالحسین نوایی ( متولد ۱۶ مرداد ۱۳۰۲– درگذشته ۱۸ مهر ۱۳۸۳) استاد دانشگاه، نویسنده، تاریخ‌نگار، نسخه‌شناس و ازچهره های ماندگار ایران است.
*

17 مرداد - روز خبرنگار به احترام محمود صارمی روزنامه‌نگار کشته شده در کشتار افغانستان، روز ۱۷ مرداد در تقویم ایرانی روز خبرنگار نام گرفته است.
17 مرداد - کشتار دیپلمات‌های ایرانی در کنسولگری افغانستان روز ۱۷ مرداد ۱۳۷۷ (۰۸ اوت ۱۹۹۸) در کنسولگری ایران در مزار شریف توسط نیروهای طالبان.
اسامی کشته شده گان:
ناصر ریگی – محمد ناصر ناصری – نورالله نوروزی – رشید پاریاوفلاح – مجید نوری نیارکی – کریم حیدریان – محمدعلی قیاسی – حیدرعلی باقری – محمود صارمی
17 مرداد – سید ابوالقاسم موسوی خویی ( تولد ۲۸ آبان ۱۲۷۸ در خوی – درگذشت ۱۷ مرداد۱۳۷۱ در کوفه ) او از تاپیرگذارترین و پرمقلدترین مرجع شیعه بود. در جنگ ایران و عراق بی طرف ماند و به غیرنظامیان هر دو طرف کمک کرد. از پول خمس حوزه های علمیه ساخت و کمک های بشردوستانه انجام داد.
17 مرداد – ماه چهره خلیلی – او در 25 دی ماه سال 1355 در تهران متولد شد. او هنرپیشه سینما و تلویزیون بود. در 17 مرداد 1399 به علت بیماری لوزالمعده در لندن درگذشت.
*
19 مرداد – امیرهوشنگ ابتهاج (ه . الف . سایه ) در شهر کلن آلمان درگذشت ( 19 مرداد 1401 )
*
20 مرداد - عباس زریاب خویی در ۲۰ مرداد ۱۲۹۸ خورشیدی در شهرخوی به دنیا آمد. وی مورخ ، نسخه شناس ، ادیب ، نویسنده و مترجم ایرانی بود. عباس زریاب در ۱۴ بهمن ۱۳۷۳ در سن ۷۵ سالگی در بیمارستان دی تهران درگذشت.
*  
21 مرداد -  شنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۱ زلزله ورزقان ، اهر و هریس را لرزاند و موجب مرگ 306 نفر در آذربایجان غربی شد. برابر با ۱۱ اوت ( آگوست ) ۲۰۱۲ 
21 مرداد – نیر سعیدی میرفخرایی – نویسنده و مترجم و شاعر و روزنامه نگار ایرانی در سال 1299 به دینا آمد. او دو دوره نماینده مجلس شورای ملی و از اعضای موسس شورای عالی جمعیت زنان بود. وی 21 مرداد سال 1370 در سفر به فرانسه برای دیدار فرزندانش درگذشت. از آثار وی « ترجمه قصه های لافونتن که جایزه یونسکو را دریافت کرد. شطرنج باز و کازانوا» است.
 *
22 مرداد  - ۲۲ مرداد ۱۳۵۰ بحرین از ایران جدا شد.
22 مرداد  - روز جهانی چپ دستان (۱۳ اوت ، آگوست )
*

23 مرداد - روز جهانی چپ دست ها [ 13 August ]  
23 مرداد – علی حاتمی ( متولد ۲۳ مرداد ۱۳۲۳در تهران – درگذشت ۱۵ آذر ۱۳۷۵تهران ) کارگردان ، فیلمنامه نویس و تهیه کننده سینما بود.
23 مرداد - محمدعلی فلاحتی‌نژاد وزنه بردار ایرانی که در مسابقات جام جهانی ۲۰۰۳ در وزن ۷۷ کیلوگرم مدال طلا را به دست آورد. ( متولد ۲۴ تیر ۱۳۵۵ – درگذشت ۲۳ مرداد ۱۳۹۶) بر اثر نارسائی کلیه
*
24 مرداد – محمدتقی جعفری – ( تولد ۲۴ مرداد ۱۳۰۴ در تبریز – درگذشت ۲۵ آبان ۱۳۷۷  در انگلستان ) مفسر نهج البلاغه – فیلسوف – مولوی شناس ایرانی بود.
*
26 مرداد – نخستین گروه اسرای جنگی ایران و عراق ، آزاد و وارد خاک ایران شدند. (۲۶ مرداد ۱۳۹۶ خورشیدی – برابر با ۱۹۹۰ میلادی )
26 مرداد – عزت الله انتظامی ( تولد ۳۱ خرداد ۱۳۰۳ در سنگلج تهران – درگذشت ۲۶ مرداد ۱۳۹۷ در تهران ( بازیگر تئاتر و سینما و تلویزیون بود. او لقب آقای سینما گرفته بود.
26 مرداد – سید ضیائ الدین دری ( تولد ۲۹ تیر ۱۳۳۲ - درگذشت۲۶ مرداد ۱۳۹۷) کارگردان ، نهیه کننده و نویسنده ایرانی. از جمله کارهای او سریال تلویزوینی کلاه پهلوی – کیف انگلیسی
26 مرداد – بهمن مفید – گوینده عروسکی، نوازنده، خواننده، بازیگر بود. بهمن مفید برادر بیژن مفید، اردوان مفید و هنگامه مفید است. او در 26 مرداد 1399 به علت بیماری سرطان ریه درگذشت.
26 مرداد – فرشته طائرپور – در تاریخ 16 بهمن 1331 در تهران به دنیا آمد. فیلمساز، تهیه کننده و نویسنده داستان کودک ایرانی بود. در 26 مرداد 1400 بعه علت بیماری کرونا درگذشت.
 *
27 مرداد - محمد غفاری معروف به کمال‌المُلک تقاش معروف ایرانی بود  او در سال ۱۲۲۴ خورشیدیدر کاشان به دنیا آمد. وی یکی از مشهورترین و پرنفوذترین شخصیت‌های تاریخ هنر معاصر ایران است. کمال الملک در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۱۹خورشیدی در نیشابور درگذشت.
27 مرداد – پرویز کردوانی – او در سال 1310 در مندوک ِ گرمسار به دنیا آمد. وی جغرافی دان ایرانی و دارنده مدال ملی و نشان دانش در ایران بود.او چهره ماندگار در زمینه جغرافیاست. او در 27 مردادماه 1400 درگذشت.
*

28 مرداد-  سالروز کودتای 28 مرداد علیه دولت دکتر محمد مصدق

28 مرداد - سال ۱۳۵۷ سالروز فاجعه آتش زدن سینما رکس آبادان
28 مرداد – مسعود بهنود نویسنده ، روزنامه نگار ، بازیگر و فیلمساز ایرانی متولد ۲۸ مرداد ۱۳۲۵ خورشیدی است.
28 مرداد - آیت‌الله طالقانی در اولین جلسه ی افتتاحیه مجلس خبرگان (۲۸ مرداد 1358) در میان تعجب حاضرین به جای نشستن بر روی صندلی‌های مجلس بر روی زمین نشست. وی معتقد بود کسی که روی این صندلی‌های راحت نشست نمی‌تواند قانونی بنویسد که بدرد روی زمین‌نشستگان بخورد.
28 مرداد – محمد علی تسخیری – روحانی، نماینده استان تهران در پنجمین دوره محلس خبرگان رهبری ، رئیس پیشین مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و نماینده سابق استان گیلان در دوره سوم محلس خبرگان رهبری بود. او در 28 مرداد سال 1399 به علت عارضه قلبی درگذشت.
او در سال 1349 به علت فعالیت های سیاسی بر علیه حکومت عراق از این کشور اخراج شد. متولد نجف بود.
*
30 مرداد – اجباری شدن نام خانوادگی در زمان رضاشاه پهلوی در ایران در  سال  ۱۳۱۳ هجری خورشیدی
30 مرداد – علامه محمدرضا حکیمی – در تاریخ 14 فروردین سال 1314 در مشهد به دنیا آمد. او عالم و فیلسوف و فقیه و مجتهد و متفکر و نویسنده ایرانی بود. وی در 31 مرداد ماه 1400 درگدشت.
*
31 مرداد - پس از سال‌ها تلاش زنان و برابری‌خواهان هند برای لغو قانون "سه‌طلاقه" سرانجام روز سه‌شنبه ۲۲ اوت 2017 (۳۱ مرداد۱۳۹۶ خورشیدی) دادگاه عالی این کشور رأی به توقف اجرای این قانون داد. این خبر یک پیروزی بزرگ برای زنان مسلمان هندوستان به شمار می‌رود که سال‌ها برای تغییر قانون طلاق در جهت برابری جنسیتی تلاش کرده‌اند.