آبان - هشتمین ماه از سال هجری شمسی

8 – آبان ماه ( هشتمین ماه از سال شمسی )

1 آبان - روز آمار و برنامه ریزی
1 آبان – محمد رسول اف – متولد اول آبان سال 1351 در شیراز است. او کارگردان و فیلم نامه نویس و تهیه کنندۀ ایرانی و از اعضای اکادمی اسکار است. فیلم شیطان وجود ندارد به کارگردانی وی، برنده جایزه خرس طلائی از هفتادمین جشنواره بین المللی فیلم برلین شد.
*
2 آبان – سید محمد حسین بهشتی ( زاده ۲ آبان ۱۳۰۷در اصفهان – درگذشت ۷ تیر ۱۳۶۰ در تهران ) نخستین رئیس دیوان عالی کشور پس از انقلاب اسلامی ، نایب رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی بود. در انفجار دو بمب قوی ، در دفتر حزب جمهوری اسلامی  همراه هفتاد و پنج نفر دیگر کشته شد.
2 آبان – ابراهیم آشتیانی ( تولد ۱۰ آذر ۱۳۲۵در تهران – درگذشت  ۲ آبان ۱۳۹۶ دز تهران ) بازیگر و مربی فوتبال بازنشسته ایرانی بود . مرد سال فوتبال ایراندر سال  ۱۳۵۰ خورشیدی - بهترین بازیکن جام ملتهای آسیا در سال ۱۹۷۶ میلادی
*
3 آبان– عهدنامه گلستان – این عهدنامه در تاریخ سوم آبان سال ۱۱۹۲خورشیدی در پی شکست ایران از روسیه امضا شد. طبق این عهدنامه، بخش های شمالی ایران شامل قفقاز، ارمنستان، ایالتهای شرقی گرجستان از ایران جدا و به روسیه داده شد.این عهئدنامه در روستای گلستان امضا شد و به همین نام نامیده شد.
*
4 آبان - محمدرضا پهلوی – دومین و آخرین شاه از سلسلۀ پهلوی در 4 آبان 1298 در تهران به دنیا آمد. او پس از انقلاب اسلامی در 5 مرداد 1359 درگذشت و در قاهره به خاک سپرده شد.
4 آبان-  علی اشرف درویشیان ( تولد ۳ شهریور ۱۳۲۰در کرمانشاه – درگذشت ۴ آبان ۱۳۹۶) نویسنده‌ و پژوهشگر نامدار ایران روز پنجشنبه (۴ آبان) در سن ۷۶ سالگی درگذشت. او نویسنده آثار گوناگونی از جمله "از این ولایت"، "آبشوران"، "فصل نان" و "روزنامه دیواری مدرسه‌ی ما" بود.
4 آبان 1401 – چهلم مهسا امینی
4 آبان 1401 – شاه چراغ شیراز – در یک حمله تروریستی به داخل حرم 15 نفر کشته و حدود 50 نفر زخمی شدند.
*
5 آبان – نیکا شاکرمی – دختر 16 ساله از خرم آباد که در تاریخ 29 شهریور 1401 در بلوارکشاورز تهران توسط ماموران ربوده و ده روز بعد خانواده اش برای شناسائی جسدش خوانده شدند. ( 5 آبان 1401 ) چهلم او بود.
*

7 آبان - روز کوروش بزرگ – یک روز غیر رسمی برای بزرگداشت کوروش نخستین پادشاه و بنیانگذار سلسله هخامنشی
7 آبان - ایران دَرّودی- متولد یازده شهریور 1315 در مشهد ، نقّاش، کارگردان، نویسنده، منتقد هنری و استاد دانشگاه در رشتۀ تاریخ هنر. او در تاریخ 7 آبان 1400 در اثر ابتلا به کرونا درگذشت. او هنرمندی قابل تحسین بود.
*

8 آبان - روز نوجوان
8 آبان – آیدین آغداشلو ( متولد ۸ آبان ۱۳۱۹ در رشت ) نقاش ، گرافیست ، منتقد فیلم ، هنر نوگرا  ایرانی است.
8 آبان – قیصر امین‌پور ( زادهٔ ۲ اردیبهشت ۱۳۳۸ - درگذشته ۸ آبان ۱۳۸۶) نویسنده، مدرس دانشگاه  و شاعر ایرانی بود. او یکی از تأثیرگذارترین شاعران دوره انقلاب اسلامی است. او اهل شهرستان گتوند از توابع استان خوزستان بود.
8 آبان – عباس زندی ( تولد ۱۳ خرداد ۱۳۰۹ - درگذشت ۸ آبان ۱۳۹۶ ) کشتی گیر و مربی سابق کشتی آزادا ایران.
8 آبان  - اعظم طالقانی ( تولد 1322 – در گذشت 8 آبان 1398 ) از فعالان ملی مذهبی ایران بود. نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی و دبیر کل جامعه زنان انقلاب اسلامی بود. او دختر آیت الله طالقانی بود.
8 آبان – کریم اکبری مبارکه – بازیگر و کارگردان ایرانی در 16 خرداد 1332 در قم به دنیا آمد. در سریال امام علی و مختار هم بازی کرده است. وی در 8 آبان 1399 به علت بیماری کرونا درگذشت.

*
9 آبان 304 هجری شمسی– محمد زکریای رازی همه چیز دان، پزشک، کاشف الکل، شیمی دان، داروساز، فیلسوف ایرانی. شهریور 244 خورشیدی درگذشت.

 *

10 آبان - آبان روز، جشن آبانگان
10 آبان – آرمان آرین ( متولد۱۰ آبان ۱۳۶۰ در تهران ) نویسنده و پژوهشگر است. او آفرینش اپر معروف سه گانه فانتزی ایرانی  « پارسیان و من » برنده کتاب سال جمهوری اسلامی شد.
10 – آبان – جلال ملکشاه – شاعر و نویسنده و فعال سیاسی کرد در سال 1330 خورشیدی در روستای ملکشاه علیا در استان کردستان به دنیا آمد. او به زبان های فارسی و کردی شعر می سرود. او در 11 آبان 1399 به علت سکته قلبی در شهر سنندج درگذشت. آوازهای شهر اضطراب اشعار فارسی او هستند.
*
11 آبان – طیب حاج رضایی – معروف به لات یا لوطی در سال 1290 در تهران به دنیا آمد. در اوایل از موافقان سلطنت و شاهی بود و سپس به انقلابیون اسلامی پیوست و در 11 آبان 1342 اعدام شد.
*
12 آبان -  در تاریخ (۱۲ آبان ۱۳۹۶ ) درگیری نگهبانان مرزی با کردهای مسلح ، در مرز چالدران ایران هشت نگهبان مرزی کشته شدند.
*

13 آبان - روز دانش آموز - ۱۳ آبان سالروز واقعه کشتار چندین دانش‌آموز تهرانی در محوطه دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۷ است.

13 آبان - اشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان خط امام و آغاز بحران گروگانگیری
13 آبان ۱۳۱۱ – ملک ‌تاج فیروز ملقب به نَجم‌السلطنه زاده ۱۲۳۳ش مادر دکتر محمد مصدق و از زنان نیکوکار ایرانی و بنیانگذار بیمارستان نجمیه تهران بود. نجم‌السلطنه زنی مقتدر و سخت کوش بود.( درگذشت ۱۳ آبان ۱۳۱۱ )
13 آبان – توران شهریاری ( بهرامی ) ( تولد ۱۳ آبان۱۳۱۰ خورشیدی در کرمان ) او از شاعران برجسته زرتشتی است . بیشتر اشعار ملی گرایانه می سراید.
*

14 آبان - روز فرهنگ عمومی
*

15 آبان - جشن میانه پاییز
15 آبان – علی تجویدی ( متولد ۱۵ آبان ۱۲۹۸ - درگذشته ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ ) نوازنده ویولن، سه تار، آهنگساز، پژوهشگر، نویسنده ایرانی بود.
*
16 آبان - محمّدتقی بهار ملقّب به ملک الشعرای بهار( تولد ۱۶ آبان ۱۲۶۵ در شهر مشهد – درگذشت ۲ اردیبهشت ۱۳۳۰در شهر تهران ) یا بهار، شاعر، نویسنده، روزنامه نگار، تاریخ نگار و سیاستمدار ایرانی بود.
*
17 آبان - محمّدعلی جمالزاده ( تولد ۲۳ دی ١٢٧۰ در اصفهان – درگذشت هفدهم آبان ۱۳۷۶ در شهر ژنو ) نویسنده و مترجم معاصر ایرانی بود.
17 آبان – مجید اوجی – نویسنده و تهیه کننده تلویزیون و سینما در سال 1340 در شیراز به دنیا آمد. ۱۷ آبان ۱۳۹۸ به علت سکته قلبی در تهران درگذشت.
17 آبان – علی کریمی – فوتبالیست محبوب ایرانی در 17 آبان 1357 در کرج به دنیا آمد.او در جام آسیا عنوان « آقای گل » و در همان سال جایزۀ« مرد سال فوتبال آسیا » را دریافت کرد.
17 آبان – دکتر مه لقا ملاح  - معروف به مادر محیط زیست ایران. در سال 1296 به دنیا آمد. او در سال 1373 با مشارکت چند استاد دانشگاهی جمعیت زنان مبارزه با آلودگی میحط زیست را تاسیس کرد.او در 17 آبان 1400 درگذشت.
*

18 آبان - روز ملی کیفیت
18 آبان‌ - توران میرهادی-  در 26 خرداد ۱۳۰۶ در شمیران –به دنیا آمد. استاد ادبیات کودکان، نویسنده و کارشناس آموزش و پرورش و شخصیت برجستهٔ فرهنگی است.توران میرهادی 18 آبان 1395 در تهران درگذشت.
18 آبان – اکبر افتخاری ( تولد۱۵ آذر ۱۳۲۲ بندر ماهشهر – درگذشت ۱۸ آبان ۱۳۹۶در تهران ) بازیکن سابق تیم ملی فوتبار ایران.
18 آبان – سبکتکین سالور – سالور در سال 1302  چشم به جهان گشود.او شاهزاده قاجار، نویسنده، فیلمنامه نویس بود. او در داستان نویسی تاریخی مهارت داشت. بعد از انقلاب به کانادا کوچ کرد و در 18 آبان سال 1370 درگذشت. ( نویسنده کتاب نسل شجاعان پنج جلدی)
18 آبان – حیدر شونجانی – ورزشکار ایرانی و عضو تیم شنای ایران. او در دهۀ پنجاه مدالهایی به دست آورد. او در بازی های آسیایی ایران در تیم واترپلو ایران مدال طلا دریافت کرد. او در 25 آذر 1325 در بندرانزلی به دنیا آمد و در 18 آبان 1399 در سن 74 سالگی درگذشت.
*
19 آبان - سید حسین فاطمی هدایتی معروف به دکتر فاطمی ( تولد ۱۲۹۶ خورشیدی در نایین – درگذشت ۱۹ آبان ۱۳۳۳ در تهران ) او روزنامه نگار و سیاستمدار ایرانی و وزیر امور خارجه دولت مصدق بود. او پس از کودتای ۲۸ مرداد به اعدام محکوم ، و حکم اجرا شد.
*
20 آبان – محمود یاوری - سر مربی فوتبال ایرانی – 18 مهر 1318 در اصفهان به دنیا آمد. او در 20 آبان 1399 در اثر ابتلا به بیماری کرونا درگذشت. رئیس فیفا درگذشت محمود یاوری راتسلیت گفت.
*
21 آبان – روح الله خالقی ( تولد ۱۲۸۵خورشیدی در کرمان - درگذشت ۲۱ آبان ۱۳۴۴ در اتریش) استاد موسیقی ایران ، نوازنده و یولن و آهنگساز ایرانی بود. آهنگ سرود معروف ای ایران ساخته اوست.
21 آبان – نیمایوشیج ( تولد ۲۱ آبان ۱۲۷۶ در دهکده یوش در استان مازندران – درگذشت ۱۳ دی سال ۱۳۳۸ در شمیران تهران ) بنیانگذار شعر نو فارسی است.
21 آبان – زمین لرزه کرمانشاه (۲۱ آبان ۱۳۹۶) به مقیاس ۷٫۳ در استان کرمانشاه  به وقوع پیوست. چهارده استان دیگر ایران نیز لرزیدند.
*
23 آبان – سعید نفیسی ( تولد ۱۸ خرداد۱۲۷۴در تهران – درگذشت  ۲۳ آبان ۱۳۴۵ در تهران ) شاعر ، تاریخ نگار ، نویسنده و ادیب و مترجم ایرانی بود.
23 آبان – مرتضی پاشائی ( تولد ۲۰ مرداد ۱۳۶۳ – درگذشت ۲۳ آبان ۱۳۹۳) خواننده و آهنگساز پاپ و مورد علاقه نسل جوان بود.
*
24 آبان - روز کتاب و کتابخوانی
24 آبان – بیژن نجدی ( تولد ۲۴ آبان ۱۳۲۰ در خاش – درگذشت ۴ شهریور ۱۳۷۶ در لاهیجان ) او شاعر و داستان نویس ایرانی بود. کتاب « یوزپلنگانی که با من دویده‌اند » از کارهای اوست.
24 آبان –  محمّدحسن «بیوک» معیری معروف به رهی معیری ( تولد ۱۰ اردیبهشت ۱۲۸۸ در تهران – درگذشت ۲۴ آبان ۱۳۴۷ در تهران ) غزلسرا و ترانه سرا و تصنیف سرای معروفی بود. از کارهای خوب او می توان ترانه « شد خزان »  را نام برد.
24 آبان –  سید محمّدحسین طباطبایی معروف به علامه طباطبایی ( متولد سال ۱۲۸۱ در تبریز- درگذشت ۲۴ آبان ۱۳۶۰ در قم ) او نویسنده تفسیر المیزان و همچنین فقیه و فیلسوف و عارف و حکیم و مفسر قرآن شیعه بود.
24 آبان – جواد اژه ای- مشاور ولی فقیه در امور دانشجویان ایرانی اروپا و امریکا و رئیس هیئت امنای سازمان ملی پرورش استعاداهای درخشان بود. او 5 فروردین 1327 در اصفهان به دنیا آمد. 24 آبان 1399 در اثر مبتلا به بیماری کرونا درگذشت.
*
25 آبان – محمِّد تقی جعفری – ( تولد ۲۴ مرداد ۱۳۰۴ در تبریز – درگذشت ۲۵ آبان ۱۳۷۷  در انگلستان ) مفسر نهج البلاغه – فیلسوف – مولوی شناس ایرانی بود.

26 آبان – ابراهیم پورداوود – تولد 20 بهمن 1264 در رشت ایران شناس، اوستا شناس، نخستین مترجم اوستا، استاد فرهنگ ایران باستان و استاد اوستا شناسی دانشگاه تهران بود.
26 آبان – محسن مجتهد شبستری – متولد سال 1316 امام جمعه سابق تبریزو نماینده ولایت فقیه در آذربایجان شرقی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام بود. وی در 26 آبان 1400 درگذشت.
*
27 آبان – جامی ، نورالدّین عبد الرّحمن بن احمد بن محمد معروف به جامی ( تولد ۲۴ آبان۷۹۳ خورشیدی در خرگرد استان خراسان – درگذشت ۲۷ آبان ۸۷۱ در هرات ) او شاعر و صوفی و موسیقی دان و همه چیز دان بود.
27 آبان – اردشیر زاهدی متولد 24 مهر 1307 دیلمات ایرانی وزیر خارجه ایران و آخرین سفیرایران در ایالات متحه امریکا در زمان شاهی محمدرضا شاه پهلوی و همسر سابق شهناز پهلوی بود. مدافع انرژی اتمی بود. در 17 آبان 1400 در سوئیس درگذشت.
*
28 آبان – منوچهر یکتائی در سال 1301 در تهران به دنیا آمد. او نقاش و شاعر ایرانی و امرکائی بود . او از برجسته ترین نقاشان سبک اکسیرسیونیسم انتزاعی و از پیشگامان نقاشی معاصر ایران بود. از ویژگی های آثار او بی تکلف بودن است. وی در 28 آبان سال 1398 در امریکا درگذشت.
28 آبان – فضل الله رضا –  دهم دی ماه سال 1293 در رشت به دنیا آمد. مهندس برق ، استاد دانشگاه ، سفیر ایران و چهره ماندگار ایران بود. او سفیر سابق ایران در یونسکو و کانادا بود. وی در تاریخ 28 آبان سال 1398 در کانادا درگذشت.
*
29 آبان - مریم حیدرزاده ( متولد ۲۹ آبان ۱۳۵۶) نقاش ، شاعر و نویسنده و ترانه سزای معاصر ایرانی است.
29 آبان – منوچهر آتشی ( تولد ۲ مهر ۱۳۱۰در شهرستان دشتستان استان بوشهر – درگذشت ۲۹ آبان ۱۳۸۴ در تهران ) شاعر و مترجم معاصر ایرانی بود.
*

30 آبان - روز جهانی فلسفه [ 20 November
30 آبان -  نادرشاه افشار (  تولد۳۰ آبان ۱۰۶۷ در دستجرد خراسان – درگذشت ۲۸ خرداد ۱۱۲۶در قوچان ) بنیانگذار سلسله افشار و مشهورترین پادشاه ایران پس از اسلام ، نجات ایران از دست افغانها و روس ها و تجدید استقلال ایران
*